جادهی ابریشم: آیتالله محمداسحاق فیاض (۱۳۰۹ ـ ۱۴۰۵)، یکی از مراجع تقلید شیعیان افغانستان پس از ۹۶ سال زندگی، در اثر کهولت سن و مریضی ریهای، شب گذشته در بیمارستانی در بغداد عراق گذشت.
در روزهای اخیر، خبر مریضی وی در فضای مجازی منتشر شده بود که به گفتهی نزدیکانش، او از مریضی ریهای رنج میبرد و مشکل تنفسی داشت.
آیتالله محمداسحاق فیاض فرزنده محمدرضا متولد سال ۱۳۰۹ هـ.خ. در منطقهی شیرداغ ولسوالی مالستان ولایت غزنی چشم به جهان گشود. او آموزش ابتدایی را از همان روستای خود آغاز کرد و در حوزهی علمیهی منطقه، نزد مرحوم آخوند بزرگ شیرداغ فراگرفت. سپس، به مدرسهی شیخ قربان علی وحیدی در منطقهی حوتقول جاغوری ولایت غزنی رفت و نزد آیتالله وحیدی جاغوری، به فراگیری علوم مقدماتی ادامه داد.
فیاض در سال ۱۳۲۶خ. عازم مشهد شد و مدت یک سال از محضر شیخ محمدحسین ادیب نیشابوری، بهره برد. سپس، راهی نجف عراق شد؛ جایی که قطب علوم دینی زمانش بود و زمینهی خوبی را برای بلندپروازی آیتالله فیاض فراهم میکرد که سرانجام، در همین شهر، به شهرت رسید و به یکی از علمای برجسته و بزرگ نجف تبدیل شد و مسئولیت تدریس در عالیترین سطح علوم دینی و مرجعیت دینی و تقلید را عهده دار شد.
آیتالله فیاض در شهر نجف عراق زیر نظر آیتالله مدرس افغانى، آیتالله شیخ اسدالله مدنى، آیتالله شیخ على فلسفى، آیتالله شیخ مجتبى لنکرانى آموزش دید. همزمان، در حوزههای علمیهی این شهر، به تدریس نیز پرداخت.
پس از اینکه در آغاز بیست سالگی، سطوح عالیهی حوزه را به پایان رسانید، دورهی درسهای «خارج» را نزد آیتالله خوئى آغاز کرد و مدت پانزده سال بدون وقفه از محضر ایشان بهره برد. همچنین، وی مدت ۳۵ سال در طلبهی آیتالله خوئی بوده است.
آیتالله فیاض در سالهایی که نزد آیتالله خوئی، دورۀ «درسهای خارج» را فرامیگرفت، درسهاى استادش را تقریر و به وی عرضه کرد و پس از گرفتن تأیید و نوشتن تقریظ، آن را طى ده جلد و با عنوان «محاضرات فى اصول الفقه» به حوزههاى علمیه عرضه کرد. خویی در تقریظش نوشته است: «از جمله کسانى که موفق به تربیت او شده ام…، نور چشمم علّامهی مدقق و فاضل، شیخ محمداسحاق فیاض (دامت تأییداته) است. وى جلد اول کتاب خود را بر من عرضه نمود، این کتاب تقریر بحثهاى من است که با سبک و شیوۀ روان، دریافت دقیق قابل ستایش و شگفتانگیز به نگارش درآمده است.»
تدریس
آیتالله فیاض قبل از اینکه درسهای خارج را آغاز کند، درسهایی را که تمام کرده بود، تدریس میکرد. تا اینکه در سال ۱۳۵۷خ. تدریس «درسهای خارج» را که عالیترین سطح درسهای حوزه است، از مدرسهی یزدی کوچک در محلهی «العماره» آغاز کرد. پس از تأسیس مدرسهی «دارالعلم» به وسیلهی آیتالله العظمی خوئی در سال ۱۳۵۹خ. درسهای خارج وی، به این مدرسه منتقل شد. پس از اینکه این مدرسه تخریب شد، در مدرسهی هندی کبیر انتقال یافت و وی همچنین، در مدرسهی یزدی و دفتر آیتالله خویی نیز مدتهای زیادی، درسهای خارج خود را ارائه میکرد.
کتابها و آثار
از آیتالله فیاض، آثار زیادی در موضوعات فقه، اصول فقه، بانکدارى اسلامى، حضور زنان در عرصههاى مختلف اجتماعى و سیاسى، حقوق مالکیت فکرى، مسائل پزشکى و غیره بر جای ماندهاند.
ـ محاظرات فی اصول الفقه (۱۰ جلد)؛
ـ الاراضی؛
ـ منهاج الصالحین (۳ جلد)؛
ـ تعالیق مبسوط علی العروه الوثقی (۱۵ جلد، دورۀ کامل فقه شیعه)؛
ـ احکام البنوک؛
ـ النظرهالخاطفه فی الاجتهاد؛
ـ المباحث الاصولیه (۱۴ جلد)؛
ـ مناسک حج؛
ـ مختصر مناسک حج؛
ـ توضیح المسائل؛
ـ اجوبه المسائل الطبیه؛
ـ موقع المرأه فی النظام السیاسی الاسلامی؛
ـ المختصر فی حیاه العلمیه للسید خوئی؛
ـ مأه سوال و سوال حول الکتابه و الکتاب و المکتبات و جوابها؛
ـ المسائل المستحدثه؛
ـ بیانات و توجیهات؛
ـ الانموذج فی الحکومه لاسلامیه؛
ـ المختصر فی احکام المعاملات القسم الاول و الثانی؛
ـ الرضاع؛
و…
خدمات اجتماعی
آیتالله فیاض در افغانستان یک نهاد خیریهای به نام «نهاد خیریۀ آیت الله فیاض» تأسیس کرده بود که از این طریق، به فقرا و یتیمان و نیازمندان کمک میکرد.
نظر بدهید