عصیان غزنوی
آیتالله واعظزاده بهسودی، یکی از مراجع تقلید شیعیان افغانستان، در نماز عید قربان امسال در مسجد «بقیهالله» واقع در منطقهی ریگریشن دشت برچی سخنرانی مفصلی ایراد کرد. وی در خطبهی دوم نماز عید، به مسائل اجتماعی و سیاسی روز افغانستان اشاره کرد و صحبتهایش که ناظر بر محدودیتهای اجتماعی و مذهبی گروه طالبان نسبت به جامعهی شیعه و هزاره بود، در فضای رسانهای و مجازی افغانستان و جهان بازتاب گسترده پیدا کرد.
آیتالله واعظزاده بهسودی در بخش دوم صحبتهایش به محدودیتهای اجتماعی و مذهبی طالبان نسبت به جامعهی هزاره و شیعهی افغانستان پرداخته، نکاتی را یادآوری کرد.
هجوم کوچیهای مسلح به مناطق هزارهجات
اولین مسئلهای که آیتالله واعظزاده بدان پرداخت، مسئلهی هجوم کوچیهای مسلح پشتون به مناطق هزارهنشین و شیعهنشین بود. به گفتهی آیتالله بهسودی، از همین حالا، از مناطق مختلف هزارهجات شکایتها و گزارشهایی دریافت میکند که کوچیهای مسلح به هزارهجات؛ از جمله ولسوالی بهسود میدان وردک، هلمند، غزنی و بامیان هجوم برده و دست به آزار و حتی قتل باشندگان محل میزنند. بسیاری از این کوچیها تذکره و سند تابعیت افغانستان را نیز ندارند و از مناطق قبایلی پاکستان به مناطق مرکزی هجوم میآورند.
وی هجوم کوچیهای مسلح به هزارهجات را درد تاریخی و زخم خونین در پیکر جامعهی هزاره خواند که هنوز مداوا نشده است و سالهاست که کوچی و کوچیگری از این جامعه قربانی میگیرد و به جان و مال و زراعت آنها صدمه وارد میکند.
او در ادامهی صحبتهایش به توافقنامهای اشاره کرد که دو سه سال پیش، در حضور مقامهای محلی ولایت میدان وردگ، میان نمایندگان کوچیها و دهنشینها به امضا رسید. بر اساس این توافقنامه، کوچیهای مسلح نباید وارد مناطق روستایی شوند و همچنین، کوچیهای هر ولایت فقط از علفچرهای عمومی همان ولایت استفاده کنند. اما این توافقنامه نقض شده، کوچیها، مسلح به مناطق هزارهها وارد میشوند. علاوه بر این، کوچیهایی هم به مناطق مرکزی هجوم میآورند که اصلاً از افغانستان نیستند. بیشتر این کوچیها، اهل پاکستانند.
فشارها و محدودیتهای مذهبی
نکتهی دیگری که آیتالله واعظزاده بدان پرداخت، افزایش فشارها و محدودیتهای مذهبی نسبت به جامعهی هزاره و شیعهی افغانستان بود. وی با اظهار تأسف از این وضعیت، افزود که طالبان با داشتن داعیهی شریعت و دینداری و الهی و اسلامی، چرا فشارهای مذهبی را علیه هزارهها افزایش میدهند. به گفتهی وی، طی این چهار سال دورهی طالبان، فشارها، هر سال و هر ماه و حتا هر روز، علیه هزارهها و پیروان مذهب جعفری، بیشتر شدهاند. به باور آیتالله بهسودی، این فشارها مردم را ناراضی کرده و سبب فاصله گرفتن و گلایهمند بودن مردم از امارت اسلامی شده است. وی با اشاره به فشارهای اخیر گروه طالبان نسبت به جامعهی هزاره و شیعه، هشدار داد و افزود: «این فشارها نهتنها کاهش پیدا کنند، بلکه برداشته شوند؛ زیرا [این وضعیت] به صلاح امارات اسلامی نیست، به صلاح مملکت نیست. فاصلههای اجتماعی را بیشتر میکند. حقد و حسدها و کینهها را بیشتر میکند. وقتی فشارها بیشتر شد، خواهی نخواهی، انفجار [اجتماعی] رخ میدهد و نباید کار به انفجار برسد.»
وی تأکید کرد که علیرغم دو سال سکوت در رسانهها و ارسال نامهی ۲۰۰ صفحهای به رهبر طالبان، اما همچنان با بیتوجهی این گروه مواجه است. او گفت که «گوش امارت اسلامی کر است» و این آخرین درخواست او پیش از پایان دادن به هرگونه مشورت و توصیه خواهد بود.
بیتوجهی مقامهای طالبان نسبت به خواستههای جامعهی هزاره و شیعه
سومین نکتهی آیتالله واعظزاده بهسودی در این سخنرانی، «بیتوجهی مقامهای طالبان نسبت به خواستههای جامعهی هزاره و شیعه» بود. به گفتهی وی، طی دو سال و یازده ماه گذشته، از سوی طالبان مجبور به سکوت شده است. او افزود: «از سویی، میگویند در رسانه[ها] صحبت نکنید. ما دو سال است سکوت کردهایم، ولی مراجعهی مردم را چه کار بکنیم؟ مردم به عنوان مرجع تقلیدشان پیش ما مراجعه میکنند، از ظلم کوچی اشک میریزند، از فشارهای مذهبی پیش ما اشک میریزند. این درد دل را به شما نگوییم به کی بگوییم؟»
وی همچنین گفت: «ملاقات میسر نیست، به نامهها پاسخ داده نمیشود… مجبوریم از تریبون سخن بگوییم.»
آیتالله واعظزادهی بهسودی با اشاره به سیاستهای تبعیضآمیز طالبان؛ بهویژه در نظام آموزشی، گفت: در دانشگاهها ملزم میکنند که باید محصل یا حنفی شود و یا صحنهی آموزش را ترک بگوید. به گفتهی وی، طالبان حتی به حذف مضامین مربوط به فقه جعفری از نصاب آموزشی راضی نشده و اکنون از دانشآموزان و دانشجویان شیعهمذهب میخواهند که حنفی شوند.
آیتالله واعظزاده هشدار داد که مذهب برای مردم «خط قرمز» است. «نه قابل معامله است و نه میتوان از آن چشمپوشی کرد.» او از طالبان خواست که «فشارهای مذهبی را نه تنها که کاهش بلکه کاملاً بردارند.»
بهسودی با اشاره به بازداشت و ضربوشتم عالمان شیعه در غرب کابل، افزود که در نظام طالبان حرمت علما شکسته میشود. نه تنها طلبهها، بلکه علمای تراز اول احضار و از آنان تعهد گرفته میشود که عقد موقت نخوانند، در حالی که عقد موقت فقط یک بهانه است. به گفته وی، طالبان قانون احوال شخصیهی شیعیان را لغو کرده و مسائل نکاح و طلاق آنان را مطابق فقه حنفی فیصله میکنند.
برخورد دوگانهی طالبان
بخش دیگر صحبتهای آیتالله واعظزاده بهسودی در مورد سیاست دوگانهی گروه طالبان بود. وی با اشاره به سیاست خلع سلاح یکجانبهی طالبان گفت: در مرحلهی اول مردم سلاحهای دولتی خود را تحویل دادند. در مرحلهی دوم، سلاحهای شخصی جمعآوری شدند. در حالی که مقامهای طالبان تعهد کرده بودند که سلاح شخصی مردم گرفته نمیشود. اکنون مرحلهی سوم آغاز شده و افراد پایینرتبهی محلی طالبان، از مردمی که سلاح ندارند، پول میگیرند. این در حالی است که کوچیها مسلح وارد هزارهجات میشوند.
آیتالله بهسودی در پایان تأکید کرد که پس از سالها نصیحت، خیرخواهی و مشورت، دیگر توصیهای نخواهد کرد و این آخرین درخواست اوست که عرض حال مردم را بشنوید. فشارهای مذهبی را از بین ببرید، راه آموزش و تحصیل زنان و دختران کشور را باز کنید. رسول گرامی اسلام، با تحصیل زنان و دختران مخالف نبود و این در هیچ آیینی نیامده است؛ لذا این ممنوعیت را بردارید.
نظر بدهید