گزارش: اسحاق جویا
در پی نزاع و درگیری بر سر علفچر میان باشندگان روستای دهنِ پیازقولِ ولسوالیِ دوشیِ ولایت بغلان و کوچیهای گُجر، دو نفر از باشندگان محل زخمی شدند. این رویداد روز سهشنبه، ۲۱ دلو، زمانی رخ داد که باشندگان روستای دهنِ پیازقول میخواستند مانعِ تصرّفِ علفچرهاشان از سوی «کوچیهای گُجر» شوند. به نقل از منابع محلّی، کوچیها مسلّح بودند و بر باشندگان محل تیراندازی کردند، که در نتیجهی آن، دو نفر بهشدّت زخمی شدند. بهگفتهی منابع، پس از این رویداد، جنگجویان گروه طالبان به روستا هجوم برده و تعدادی از باشندگان محل را بازداشت میکنند. برخی از بازداشتشدگان پس از چند ساعت آزاد میشوند؛ اما ۱۰ نفر از متنفّذان محل هنوز در بازداشت طالبان به سر میبرند. گفته میشود وضعیت زخمیهای که به شفاخانه انتقال یافتهاند، نیز وخیم بوده و در حالت کُما قرار دارند.
منابع محلی به «جاده ابریشم» گفتهاند که «کوچیهای گُجر» از حمایت گروه طالبان برخوردارند. بهگفتهی آنها، «مولوی موسا گجر»، یکی از بزرگان گجرها، که در گذشته معاون ولسوال دوشی بوده و اکنون ولسوال اندراب است، از حامیان کوچیها بهشمار میرود و با استفاده از صلاحیت و امکانات دولتی، در پی غصب زمین و علفچرهای هزارههای باشندهی محل در ولسوالی دوشی است.
اسناد و فیصلهها
اسنادی که در اختیار «جاده ابریشم» قرار گرفته، نشان میدهند که هزارههای «قومِ دوستی»، که سالها در ولسوالی دوشیِ ولایتِ بغلان زندگی میکنند، اسناد مالکیت زمین را در اختیار دارند؛ درحالیکه «کوچیهای گُجر» هیچگونه سند مالکیتی ارائه نکردهاند. این موضوع در گزارش هیأت موظف از سوی مقام ولایت بغلان نیز، بهصورت واضح، بازتاب یافته است.
بر بنیاد اسناد بهدستآمده، در تاریخ ۱/۶/۱۴۰۴ خورشیدی، با حضور نمایندگان هر دو طرف («قوم دوستی» و «کوچیهای گُجر») فیصلهای از سوی ولسوال دوشی صادر شده است که بر اساس آن، خانهها و سایر ساختوسازهایی که در ساحهی مورد منازعه از سوی هر دو طرف انجام شده، باید تخریب شوند. بر اساس اسناد، «قوم دوستی» به این فیصله عمل کردهاند؛ اما «کوچیهای گُجر» آن را نادیده گرفته و ساختوسازهایشان را تخریب نکردهاند. همچنین براساس اسناد موجود، هیأتی که به تاریخ ۱۰/۷/۱۴۰۴، از سوی مقام ولایت بغلان برای بررسی موضوع به ساحه اعزام شده است، در گزارش خود تصریح کرده که «قوم دوستی» به فیصلهی قبلی عمل کردهاند؛ اما «قوم گُجر» نهتنها از اجرای آن خودداری کرده، بلکه همچنان در خانههایی که پس از «تصرّفات» اعمار کردهاند، سکونت دارند. در این گزارش تأکید شده است که معاون ولسوال دوشی (موسا گُجر) از صلاحیت دولتی خود در این قضیه سوءاستفاده کرده است.
در گزارش مذکور همچنین آمده است که «قوم دوستی» اسناد مالکیت را از جانبِ حکومتهای پیشین، از جمله اسناد مربوط به سال ۱۳۲۹ را در اختیار دارند و سایر اقوام نمیتوانند ساحهی تحت قبالهی «قوم دوستی» را تصرّف نمایند یا به ساختوساز اقدام کنند. اسناد ارسالی به «جاده ابریشم» نشان میدهند که والی طالبان در ولایت بغلان، پس از بررسی گزارش هیأت موظف، به تاریخ ۱۶/۷/۱۴۰۴، به ولسوال دوشی دستور داده است تا در خصوص تطبیق گزارش هیأت، اجراآت قانونی انجام دهد. بااینحال، منابع محلی میگویند که تاکنون «کوچیهای گُجر» به فیصلهی قبلی توجّهی نکردهاند و مسئولان محلیِ طالبان در ولسوالی دوشی نیز با وجود دستور والی بغلان، اقدام عملی در این زمینه انجام ندادهاند.
سابقهی کوچیهای گُجر
بر اساس اطلاعات منابع محلی، پیش از این «کوچیهای گُجر» حضور گستردهای در ولایتهای شمالی افغانستان نداشتهاند؛ اما در زمان حکومت مجاهدین، بهصورت گسترده وارد این مناطق میشوند. یکی از باشندگان محل، که نمیخواهد نامش در گزارش ذکر شود، به «جاده ابریشم» اظهار میدارد که حضور «کوچیهای گُجر» در ولایت بغلان، بهویژه ولسوالی دوشی، با حمایت «سید منصور نادری» در زمان حکومت مجاهدین و جنگهای داخلی افغانستان صورت گرفته است. بهگفتهی او، پیش از آن هیچکسی از کوچیهای گُجر در این ساحه سکونت نداشته است. وی میافزاید که برای نخستینبار فردی به نام «حاجی ناگل»، از قوماندانهای سید منصور نادری، که از گجرها بوده، در ولسوالی دوشی ساکن میشود. سپس یک یا دو خانواده از گجرها در روستای زردسنگ، میان ولسوالیهای کلگی و دوشی، با حمایت مستقیم سید منصور نادری مستقر میشوند.
بهگفتهی این منبع، در دورهی نخست سلطهی طالبان نیز «کوچیهای گُجر» در ولسوالیهای کلگی و دوشیِ ولایت بغلان، زمین و علفچرهای باشندگان محل، بهویژه هزارهها، را بازور تصرّف کردند و طالبان در همان زمان نیز از آنان حمایت میکردند. این منبع همچنین اظهار میدارد که سیاست سید منصور نادری در قبال هزارههای سنّی و شیعهی ولسوالی دوشی، ایجاد یک نیروی تهدیدکننده در منطقه بوده که از طریق جابهجایی «کوچیهای گُجر»، این سیاست عملی شده است. بهگفتهی وی، بخشهای وسیعی از علفچرهای هزارهها، بهویژه هزارههای اسماعیلی در ولسوالی دوشی، تاکنون توسط «کوچیهای گُجر» و با حمایت سید منصور نادری غصب شده است. یک منبع دیگر نیز به «جاده ابریشم» میگوید که در دورهی «جمهوریت» نیز، فردی به نام «حاجی جلال»، از قوماندانهای «حزب جمعیت اسلامی» و اهل روستای باجگاهِ ولسوالیِ خِنجان، از «کوچیهای گُجر» پول دریافت کرده و در قبال آن، آنان را در مناطق مربوط به هزارههای اهلسنّت در ولسوالی دوشی و دامنههای کوه هندوکش، جابهجا نمود.
بهگفتهی این منبع، «کوچیهای گُجر» گرایشهای افراطی دارند و در روستای زردسنگ مدرسهای فعّال است که از سوی طالبان حمایت و تمویل میشود. بهگفتهی وی، شمار زیادی از گجرها از نقاط مختلف افغانستان در این مدرسه درس میخوانند و نزدیک به دو هزار نفر در آن حضور دارند. این منبع مدّعی است که در این مدرسه برنامههای افراطگرایانهی دینی دنبال میشود و افراد تندرو آموزش میبینند. وی تأکید میکند که فعّالیت این مدرسه و حضورِ روزافزونِ «کوچیهای گُجر» با حمایت طالبان، نهتنها برای هزارههای شمال افغانستان، بلکه برای تمامیِ باشندگانِ این مناطق تهدید جدّی خواهد بود.
موارد مشابه در سایر ولایتها
«کوچیهای گُجر» با حمایت طالبان، در حالی در پی غصب زمینهای هزارهها در ولایت بغلاناند که در ولایتهای بامیان، دایکندی، میدان وردک و غزنی نیز، موارد متعددی از غصب زمینهای هزارهها، در طول چهار سال حاکمیت رژیم طالبان بر افغانستان، گزارش شده است. در یکی از این موارد، سال گذشته براساس فیصلهی محکمهی طالبان در ولایت بامیان، ۲۵ خانواده از باشندگان روستای رشکِ ولسوالیِ پنجاب، بهصورت اجباری کوچ داده شدند و زمینهای آنان نیز تصرّف گردید.
این درحالیاستکه تاکنون دهها نفر از هزارهها در نقاط مختلف افغانستان توسط کوچیها کشته یا زخمی شدهاند و صدها دعوای حقوقی نیز از سوی کوچیها، با هدف تصرّف زمینهای هزارهها جریان دارد. در یک مورد در سال جاری، دو برادر از یک خانواده، در ولسوالی دایمیرداد، توسط کوچیهای مسلّح تیرباران شدند که یکی از آنها به نام نوروز کشته شد و برادرش رحمتاللّه بهشدّت زخمی گردید. موارد غصب زمین، حمله بر ساکنان محل، آزار و اذیت و حتی قتل آنها، از سوی کوچیها با حمایت رژیم طالبان، فراواناند که در ویژهنامههای قبلی «جاده ابریشم» گزارش شده است.
نظر بدهید