گزارش: حافظ
براساس آمارهایی که تا کنون در دسترس رسانهها، از جمله در دسترس هفتهنامهی جادهی ابریشم قرار گرفته است، در چهار سال حاکمیت طالبان، کوچیها بسیار بیشتر از سالهای زمان جمهوریت، مردمان صاحب ملک کوهستانهای هزارهجات را اذیت و آزار و لتوکوب کرده و به کمک طالبان، زمین و دارایی آنان را بهزور غصب و غارت کردهاند.
از جمله ولایاتی که طی این چهارسال بسیار به روستاهای آن هجوم برده شد، کشت و زرع مردم ویران گردید، مردم کوچ اجباری داده شد و زمینهای آنها غصب گردید، ولایت بامیان بوده است. در بامیان، از مرکز تا پنجاب، کوچیها هجوم بردند و با حمایت کمیسیونهای حل منازعات کوچی و دهنشین، بهزور اسلحه و با توسل به خشونت، زمینهای مردم را گرفتند.
براساس اسناد، در تمام مواردی که کوچیها در بامیان ادعای مالکیت زمین کردهاند، اسناد جعلی داشتهاند. مطابق یافتههای جادهی ابریشم، آن اسناد کوچی یا از اساس جعلی بوده و یا هم به زور و زیر فشار از مردم اعتراف و امضا گرفتهاند.
در جریان دعوا کوچیها، و نیز طالبان در حمایت از کوچیها، هزارههای طرف دعوا را بارها بازداشت و لتوکوب کردهاند. در این گزارش، مشخصاً به لتوکوب هزارههای بامیان توسط کوچیها پرداخته شده است. در فصل آب و علف، کوچیها با گوسفند و کلاشنکف بالای زمین مردم رفته، و از مرکز تا پنجاب، سرسبزی و کشت و زراعت مردم را پایمال و خود مردم را لتوکوب کردهاند. پشت اکثر این دستدرازیها، آزار و اذیتها و خشونتطلبیها همواره طالبان ایستاده بودند. ازاینرو، براساس شواهدی که به دست ما رسیده است، در محکمههای طالبان نهتنها کوچیها دیه و تاوانی پرداخت نکرده، بلکه همانجا هم قلدری کرده و با حمایت طالبان مردم زخمی و لتوکوبشده را کوچ اجباری دادهاند.
در این گزارش خواهیم دید که کوچیها در بامیان چه کسانی را سر خانه و زندگیشان لتوکوب کرده و هنوز هم ادعای مالکیت ملک مردم را دارند.
لتوکوبشدن شش نفر از مردم هزاره در منطقهی درازقول پنجاب توسط کوچیها
براساس گزارش منابع محلی به هفتهنامهی جادهی ابریشم، روز جمعه (۳۰ جوزا ۱۴۰۴) شش نفر از مردم منطقهی درازقول ولسوالی پنجاب ولایت بامیان توسط کوچیهای مسلح لتوکوب شدند.
در همان روز کوچیها با ۵هزار رمه وارد ساحاتِ سرِ درازقول شدند و گوسفندهاشان را بالای چرا و کشت مردم رها کردند. مردم همین که به کوچیها گفتند رمهشان را بالای کشت و زراعت آنان رها نکنند، کوچیها وارد درگیری شدند.
بهگفتهی منابع محلی، کوچیها با سنگ و چوب و حتی با تفنگ به مردم دهنشین حمله کردند و شش نفر را به نامهای باقر، زمان، حسن، نعمتالله، اسحاق و علیرضا از مردم محل، زخمی کردند.
در جمع این زخمیها، اسحاق، یک پیرمرد، وضعیتش وخیم گرارش شده است. در همان تاریخ، شفاخانههای پنجاب و بامیان او را مسترد کرده و بستگانش مجبور شدند او را به کابل انتقال دهند. اسحاق برای مدتی در شفاخانهی محمدعلی جناح در غرب کابل بستری شده بود. او از ناحیههای سر و بینی و کمر بیشترین آسیب را دیده بود.
براساس گزارشی که روزنامهی اطلاعات روز در مورد اسحاق نشر کرده است، کوچیها اسحاق را بسیار زده بودند. روزنامهی اطلاعات روز از قول حسن عبداللهی، پسر اسحاق، نوشته است که «کوچیها [پدرش را] به قصد کشتن زده بودند».
براساس آن گزارش، اسحاقِ پنجاهساله، بعد از لتوکوب کوچیها توان راهرفتن و صحبتکردن نداشته است. زمانی که اسحاق با چند نفر دیگر طرف کوچیها میرفتند که با آنان در مورد تخریبنکردن کشتزارهایشان گفتوگو کنند، کوچیها در ابتدا تیراندازی کرده و سپس با پلخمان طرف آنان سنگ میاندازند. یکی از آن سنگهای پلخمان کوچیها به سر اسحاق میخورد و او به زمین میافتد. دیگران از ساحه فاصله میگیرند و اسحاق همانجا افتاده میماند. در همان وضعیت پنچ شش نفر کوچی با سنگ و چوب بالای اسحاق هجوم میآورند و با چوب، با مشت و لگد، و با سنگهای بزرگ به سر و صورت و نشیمنگاه و رانهای او میزنند.
حسن پسر اسحاق با همکاری مردم روستا اسحاق را از کوه در میان پتو پایین میکنند؛ چون تمام بدن او غرق خون بوده و توانایی ایستادن نداشته است. او را در ابتدا به شفاخانهی پنجاب میبرند، اما چون آنجا غیرقابل درمان بوده، مجبور میشوند به کابل منتقل کنند.
براساس اسنادی که اطلاعات روز از شفاخانههای پنجاب و محمدعلی جناح منتشر کرده است، سر، صورت، بینی، دندان، کمر و مغز اسحاق آسیب دیده بوده است. دست کم ۱۲ زخم شدید بر بدن او ثبت شده است. از پا تا سر او کلاً زخمی بوده، اما از آن جمله بینی و صورت او بهشدّت آسیب دیده است.
اسحاق برای تداوی چندین ماه در کابل میماند. هزینهی عملیات و کرایهی خانه و دیگر مصارف او بیشتر از ۲۰۰ هزار افغانی میشود. اما طالبان در بامیان، پس از طولدادن و ارجاعدادن دعوا به پنجاب، سرانجام از حسن، پسر اسحاق، امضای اجباری میگیرند و او را مجبور میکنند که باید فیصلهی طالبان را قبول کند وگرنه با پیامد بدی روبهرو خواهد شد.
هنوز چند علمیات اسحاق مانده بوده که طالبان به اجبار فیصله میکنند که کوچیها فقط مبلغ ۱۳۰ هزار افغانی به اسحاق هزینه بدهند. طالبان حسن را در بامیان خواسته بودند و وقتی او به بامیان میرود، او را در پیش عبدالله سرحدی، والی بامیان میبرند. در اتاق والی، طالبان حسن را مجبور میکنند که روی یک کاغذ سفید امضا کنند. او زیر فشار امضا میکند، میبیند که در پشت همان کاغذ فیصله از قبل نوشته شده است. این اما در حالی است که در سالهای گذشته کوچیها به خاطر اندک زخمیشدنشان، تا دو میلیون افغانی از هزارهها دیه گرفتهاند.
سه هفتهپیش از آن لتوکوب این ششنفر، کوچیها بار دیگر در درازقول پنجاب سه نفر به نامهای محمد ولد احمد، محمد ولد رمضان و امیر را لتوکوب کرده بودند. مردم محل مهاجمین کوچی را به پوستهی محلی طالبان تسلیم داده بودند، اما طالبان هیچ پیگیری نکرده بودند.
لتوکوب سه نفر در روستای شخلا
در تاریخ (۴ سرطان ۱۴۰۴) کوچیها سه نفر به نامهای شیخجواد یعقوبی، ظاهر و پیوندعلی را در روستای شخلا لتوکوب کردند. روستای شخلا مربوط منطقهی مهر ولسوالی پنجاب ولایت بامیان است.
منابع محلی به هفتهنامهی جادهی ابریشم گفتند که کوچیها به روستا آمده بودند و رمههایشان را بالای کشت مردم رها میکردند. علاوهبر تخریب کشت مردم، کوچیها آب آن روستا را، که توسط نل از یک روستای دیگر کشیده شده بود هم، قطع کرده بودند. مردم این خودسریها و خرابیهای کوچی و رمهشان را به ادارهی محلی طالبان در پنجاب گزارش دادند؛ اما طالبان برای جلوگیری از خودسری کوچی اقدامی نکرده بودند.
مردم مجبور شده بودند که خود باید دست به کار میشدند. وقتی که به کوچی گفتند که کشت مردم را خراب و آب روستا را قطع نکنند، کوچیهای مسلح دست به ماشه شده و بالای مردم شلیک کرده بودند.
کوچیهای مسلح سه نفر از مردم را گروگان گرفتند و آنان را بهشدّت لتوکوب کردند. فقط به این خاطر که مردم به آنان گفته بودند کشت را خراب و آب را قطع نکنند.
در عکسها و اسنادی که در دسترس هفتهنامهی جادهی ابریشم قرار گرفته، دیده میشود که کوچیها این سه نفر را بسیار زدهاند. در عکسها دیده میشود که بدن یکی از این سه نفر کاملاً سیاه شده است.
براساس آنچه که منابع محلی به هفتهنامهی جادهی ابریشم گفته بود، آن سه نفر برای تداوی به کابل انتقال داده شده بودند. در کابل در چند شفاخانه، از جمله در شفاخانههای کاتب و علیآباد بستری شده که بر اساس تشخیص آن شفاخانهها، گردههای شیخ جواد از اثر لتوکوب کوچیها از کار افتاده بود.
هجوم طالبان برای کوچ اجباری هزارههای روستای رشک
کوچیها که در روستاهای هزارهجات میروند و آب روستا را قطع میکنند، کشتهای مردم را تخریب و خود آنها را لتوکوب میکنند، تنها به این خاطر نیست که آنان مسلحاند و تفنگ دارند، بیشتر به این خاطر است که آنان توسط طالبان کاملاً حمایت میشوند. طالبان تا حالا در هر شرایطی حامی کوچیها بوده و از زندانیکردن تا کوچ اجباری مردم محل، کنار کوچیها ایستاد شدهاند.
مواردی وجود دارد که در فیصلهی محکمهی طالبان دیهی زخمِ تنها یک پای شتر کوچی چندبرابر خونبهای یک انسان هزاره بوده است. با داشتن چنین حمایتهایی است که کوچیها ملک چندصدسالهی مردم را از خودشان ادعا میکنند و با دل جمع و عاقبت بیپرسان از جانب محکمه، مردم را لتوکوب میکنند.
در تاریخ (۶ اسد ۱۴۰۴) طالبان به حمایت کوچیها در روستای رشک، از مربوطات منطقهی پشته غرغری ولسوالی پنجاب ولایت بامیان، هجوم بردند تا تمام اهالی را کوچ اجباری داده و زمینهایشان را به کوچیها تحویل دهند.
کوچیهای مسلح و طالبان مسلح، اگر با مقاومت مردم روستای رشک مواجه میشدند، یکراست شلیک میکردند. مردان روستا که فهمیده بودند هم طالب و هم کوچی بیهیچ حق و پرسانی به آنان شلیک میکنند، پیشاپیش روستا را ترک و از ساحه فرار کرده بودند. در آن روز گرم دوشنبه، فقط زنان و کودکان به روستا مانده بودند و بقیه رفته بودند.
در همان روزها منابع محلی به هفتهنامهی جادهی ابریشم گفته بودند که طالبان دنبال بازداشت مردان روستا بودند و حتی برای دستگیری و تسلیمشدن آنان به کوهها رفته بودند. بهگفتهی منابع محلی، طالبان حتی زنان مسلح هم با خود آورده بودند که زنان روستا را بازداشت کنند و از آن طریق مردان روستا را هم بگیرند.
وقتی طالبان نتوانستند مردان را بگیرند، وسایل مردم را بیرون کرده و خانههای مردم را قفل زدند که در نتیجه ۲۵ خانه را کوچ اجباری دادند.
کمی بعدتر از آن نیز، طالبان برای کوچ اجباری بقیهی خانهها در همان روستا هجوم بردند. والی طالبان هم به محل رفتند و با موسفیدان جلسه برگزار کردند تا از آنان امضا بگیرند که زمین از کوچی است.
پس از کوچ اجباری مردم محل، والی طالبان یک اعلامیه نشر کرد که در آن توضیح داده بود حق با کوچیها است. او فیصلهی طالبان و کوچ اجباری مردم صاحب زمین را هم از لحاظ قانونی و هم از لحاظ شرعی برحق خوانده بود.
این برحقبودن شرعی و قانونی اما در حالی است که مردم محل آن را تماماً دروغ و زورگیری میدانستند. مردم محل گفته بودند طالبان و کوچیها ملک ما را به زور میگیرند بعد در معرض عموم اعلام میکند که شرعاً و قانوناً حق با کوچی بود.
لتوکوبکردن سه نفر در روستای دهنکره ولسوالی پنجاب
در تاریخ (۲۷ سرطان ۱۴۰۳) خورشیدی، شبهنگام کوچیهای مسلح با ۲۰۰ گوسفند به قریهی دهنکره از مربوطات منطقه درازقول ولسوالی پنجاب ولایت بامیان هجوم بردند.
مردم محل رفتند که با کوچیها صحبت کنند تا آنان کشت و زراعت مردم را پایمال نکنند. اما کوچیها همین که مردم را میبینند، بدون این که حرفی از آنان بشنوند، وارد درگیری میشوند.
منابع محلی از روستای دهنکره به هفتهنامهی جادهی ابریشم گفتند که کوچیها بالای مردم محل فیر کردند. در اثر فیر کوچیها، یک نفر از اهالی روستا به نام قربان زخمی شد. مرمی در دست او خورده بود.
علاوهبر قربان، کوچیها دو نفر دیگر به نامهای علیخان سلطانی و حسن را با سنگ زخمی کردند. حسن را در ابتدا با سنگ به سرش زده بودند، بعد او را گرفته با خود میبرند.
بهگفتهی منابع، کوچیها حسن را در راه بسیار لتوکوب کرده بودند. بعداً که مردم محل او را به شفاخانهی پنجاب میبرند، سر حسن هشت کوک میخورد.
منابع گفتند که کوچیها حسن را آزاد نمیکردند. مردم از قبل یک نوجوان کوچی را گروگان گرفته بودند و کوچیها مجبور میشوند حسن را در بدل آزادی آن نوجوان چوپانشان، آزاد کنند.
یک روز بعد از لتوکوب کوچیها، (در تاریخ ۲۸ سرطان ۱۴۰۳) چند نفر کوچی، به نام هیأتی از جانب کمیسیون حل منازعات کوچی و دهنشین در قریهی دهنکره آمده و با فحش و دشنام، اهالیِ آن قریه را تهدید کردند. به مردم گفتهاند که «هزارهها از مردم اندراب و پنجشیر برتر نیستند و ما وقتی که آنان را سرکوب کردهایم، هزارهها که نصوار ما هم نمیشوند».
زندانیشدن چهار نفر از هزارههای روستای رشک توسط طالبان
در جریان دعوای اهالی روستای رشک با کوچیها، علاوه بر آن که طالبان به روستا هجوم بردند و مردم را کوچ اجباری دادند، در حمایت از کوچیها چند نفر را زندانی نیز کردند.
در تاریخ (۲۷ جوزای ۱۴۰۲) عبدالله سرحدی، والی طالبان در بامیان دستور داد که چهار نفر از باشندگان روستای رشک را، که با کوچیها طرف دعوا بودند، زندانی کنند.
منابع محلی به هفتهنامهی جادهی ابریشم گفتند که نیروهای طالبان به دستور عبدالله سرحدی، عوض دانش، محمد، انور و علیحسین را به مدت چهار روز زندانی کردند.
بهگفتهی منابع، آن چهار نفر پس از چهار روز آزاد شدند. اما سه ماه بعد در تاریخ (۲۰ سنبله ۱۴۰۲) طالبان دوباره محمد و دانش را به مدت شش روز در مرکز بامیان زندانی کردند.
حدود دو هفته بعد از زندانیکردن دوبارهی محمد و دانش، به تاریخ (۴ میزان ۱۴۰۲)، هیاتی به سرپرستی شخصی به نام سید جاوید، از جانب قومندانی امنیهی گروه طالبان در ولسوالی پنجاب که مسوولیت تطبیق فیصلهی سال ۱۴۰۱ کمیسیون حل منازعات کوچیها و دهنشین، مبنی بر واگذاری زمینهای روستای رَشَک به کوچیها را به عهده داشت، به ساحه آمدند و تلاش کردند که زورگویانه نشان انگشت باشندگان محل را پای فیصلهی کمیسون بگیرند و این فیصله را نهایی کنند؛ اما باشندگان محل امنتاع کردند و از ساحه فرار نمودند.
زندانیکردن ۲۴ نفر از روستای ریگشاد
طالبان از روستاهای مختلفی که کوچیها در آنجاها دعوای مالکیت زمین هزاره را دارند، مردم را زندانی کردهاند. علاوه بر تعدادی از اهالی روستای رشک ولسوالی پنجاب، طالبان در تاریخ (۲۲ اسد ۱۴۰۲) بیستوچهار نفر از هالی روستای ریگشاد از مربوطات مرکز بامیان را نیز زندانی کردند.
منابع محلی از روستای ریگشاد به هفتهنامهی جادهی ابریشم گفتند ماجرا از این قرار بوده که سه نفر از کوچیها ادعا میکنند که در روستای ریگشاد بامیان ۷٬۷ جریب زمین دارند که طی سالها در دست هزارهها بوده است. آنان در محکمهی بامیان عریضه میکنند که زمینهایشان را پس بگیرند.
بهگفتهی منابع، در جریان دعوا، کوچیها بارها راه اهالی مردم روستا را بسته و مانع عبور و مرور مردم شدهاند. در همان زمان، منابع محلی به هفتهنامهی جادهی ابریشم گفته بودند که کوچیها به حمایت طالبان، راه بیشتر از ۴۰۰ خانوادهی مردم ریگشاد را بسته و از آنان خواستار پرداخت قیمت زمین شدهاند. کوچیها از مردم ریگشاد ۱۳٬۵ میلیون افغانی گرفتهاند.
علاوهبر پول هنگفتی که کوچیها از مردم ریگشاد گرفتهاند، طالبان بخشی از زمینهای مردم هزارهی ریگشاد را نیز به کوچیها دادهاند. افزون بر پول و زمین، براساس گزارش روزنامهی اطلاعات روز، طالبان ۲۰ نفر از متنفذین اهالی روستای ریگشاد را زندانی کرده بودند که پس از مدتی به قید ضمانت آزاد کردند.
لتوکوبشدن سید امیر توسط طالبان
در سال ۱۴۰۲، طالبان سید امیر فرزند سیدعسکر را لتوکوب کردند تا در جریان دعوای کوچیها از او اعتراف اجباری بگیرند. سید امیر از «دره مندی» ولسوالی پنجاب است که یک نفر کوچی به نام خیالگل ولد گلخان بالای زمین آنجا ادعای مالکیت کرده بود.
براساس اسناد و دستخطی که از سید امیر در دسترس هفتهنامهی جادهی ابریشم قرار گرفته است، طالبان سید امیر را که طرف دعوای خیالگل بود، لتوکوب کردند.
کمی بعدتر، در تاریخ (۴ میزان ۱۴۰۲) طالبان در حمایت از خیالگلِ کوچی، اهالی روستای درهمندی را کوچ اجباری دادند.
لتوکوبکردن محمدعلی و علییاور
طالبان به حمایت از کوچیها، در دو مورد محمدعلی و علییاور، باشندگان روستای سیبقولک از مربوطات منطقهی درازقول ولسوالی پنجاب را بازداشت و لتوکوب کردند. یکبار در تاریخ اول میزان ۱۴۰۲ و بار دیگر در تاریخ ۴ میزان ۱۴۰۲.
محمدعلی و علییاور پسران محمدعظیم هستند. کوچیها بالای زمین محمدعظیم ادعای مالکیت کرده و با محمدعظیم دعوا داشتند. طالبان چندبار دعوا را به نفع کوچیها فیصله کرده بودند؛ اما محمدعظیم، بر اساس اسنادی که داشت، فیصله را قبول نمیکرد.
منابع محلی از روستای سیبقولک به هفتهنامهی جادهی ابریشم گفتند که طالبان در جریان دعوا، محمدعلی و علییاور را دوبار بازداشت و لتوکوب کردند؛ هربار به این خاطر که به زور و تحت فشار، از آنان اعتراف اجباری و امضا بگیرند تا زمینهاشان را به کوچیها واگذار کنند.
لتوکوب و امضای اجباری هشت نفر از باشندگان پشته غرغری
روزنامهی اطلاعات روز گزارش داده است که در یک مورد، کمیسیون حل منازعات کوچیها و دهنشین طالبان فیصله کردند که بخشی از زمینهای هزارهها در منطقهی «پشته غرغری» ولسوالی پنجاب بامیان به کوچیها واگذار شود. به دنبال فیصلهی کمیسیون حل منازعه دهنشین و کوچی، در تاریخ (۱۱ میزان ۱۴۰۲) طالبان هشت نفر از باشندگان منطقه پشته غُرغُری را بازداشت و به فرماندهی امنیهی این ولسوالی منتقل کردند. براساس آن گزارش، طالبان آن هشت نفر را با لتوکوب، وادار به امضای فیصلهی یکجانبه به نفع کوچیها کردند.
لتوکوبکردن پنج نفر از باشندگان روستای حوض محمود ولسوالی پنجاب
همچنین در همان تاریخ (۱۱ میزان ۱۴۰۲) طالبان در حمایت از کوچیها پنج نفر به نامهای ابراهیم، خلیل، چمنعلی صداقت، خادم زوار و داوود را بازداشت و سپس لتوکوب کردند.
در گفتوگویی که هفتهنامهی جادهی ابریشم با منابع محلی داشت، منابع گفتند که در ماه جوزای سال ۱۴۰۲ کوچیها با درج یک عریضه در کمیسیون حل منازعات کوچی و دهنشین در ولسوالی پنجاب، بالای زمینهای للمی (کوهی) و علفچرهای روستای حوض محمود منطقهی پشته غرغری، ادعای مالکیت کردند و خواهان پرداخت اجارهی زمینهایشان از سوی باشندگان روستا شدند.
در ابتدا، کمیسیون حل منازعات کوچی و دهنشین دعوا را، مانند تمام مواردی که در این گزارش ذکر شده است، به نفع کوچیها فیصله کردند. براساس فیصلهی آن کمیسیون، باشندگان روستای حوض محمود باید زمینهایشان را به کوچیها واگذار میکردند و بابت سالهایی که حاصل زمینها را خورده، جمعا ۲هزار سیر گندم نیز به کوچیها اجاره میدادند.
اهالی روستای حوض محمود این فیصله را نپذیرفتند. منابع محلی میگویند که اسناد کوچیها تماماً جعلی بوده، زیرا در اسناد آنان «مقدار و حدود زمینی که آنان ادعا داشتند، اصلاً مشخص نبود». وقتی اهالی روستای حوض محمود فیصلهی کمیسیون حل منازعات کوچی و دهنشین را نپذیرفتند، دعوا به کمیسیون حل منازعات کوچی و دهنشین در مرکز بامیان راجع میشود.
کمیسیون حل منازعات کوچی و دهنشین در مرکز بامیان، دعوا را در غیاب هزارههای طرف دعوا، به نفع کوچیها فیصله مینماید. بعد از فیصلهی غیابی دعوا، طالبان از طرف کمیسیون به ساحه آمده و آن پنج نفر مذکور را بازداشت میکنند.
بهگفتهی منابع محلی، طالبان از آن پنج نفر خواسته بودند که پای فیصلهی دعوا و واگذاری زمینهای هزارههای روستای حوض محمود به کوچیها، امضا و شصت کنند. وقتی آنان از امضا و شصت اجباری امتناع میکنند، طالبان آنان را زیر لتوکوب میگیرند.
نظر بدهید