به گفتۀ منابع محلی در ولایت بامیان، در پی دعوای حقوقی میان باشندگان روستای رَشَک، از مربوطات منطقۀ پشتۀ غُرغُری ولسوالی پنجاب ولایت بامیان، و کوچیها، محکمۀ ابتدائیۀ ولسوالی پنجاب ولایت بامیان، روز پنجشنبه، ۱۹ سرطان،۱۴۰۴ خ. دستور تخلیۀ روستای متذکره را به باشندگان روستا ابلاغ کرده است.
به گفته منبعی که نخواست از او نامی برده شود، حکم تخلیۀ روستای رَشَک، توسط محکمۀ ابتدائیۀ ولسوالی پنجاب، در حالی صادر شده است که هنوز هم دعوای حقوقی میان باشندگان محل و کوچیها بر سر زمینهای این روستا، جریان دارد و تا کنون دوسیۀ حقوقی به سترهمحکمه ارسال نشده و حکم نهایی در این مورد صادر نگردیده است.
اصل ماجرا
اسنادی که در اختیار جادۀ ابریشم قرار گرفتهاند، نشان میدهند که دو نفر کوچی به نامهای «تاتا» و «یاگل» طی یک عریضه عنوانی ولسوالی پنجاب، در سال ۱۴۰۱خ. بالای زمینهای روستای رَشَک از مربوطات منطقۀ پشتۀ غُرغُری ولسوالی پنجاب ولایت بامیان، ادعای مالکیت میکنند و بعد از آن، دوسیه به کمیسیون حل منازعات کوچیها و دهنشین در ولسوالی پنجاب ارسال میشود. این کمیسیون، بعد از دو ماه، قضیه را به کمیسیون حل منازعات کوچیها و دهنشین در مرکز بامیان ارسال میکند.
یکی از باشندگان روستای رَشَک به هفتهنامۀ جادۀ ابریشم میگوید که دوسیۀ حقوقیِ ما مدت یک سال در کمیسیون حل منازعات کوچیها و دهنشین در مرکز ولایت بامیان باقی ماند و در اول سال ۱۴۰۲خ. والی بامیان دو نفر از باشندگان روستای رَشَک، به نامهای محمد و عوض دانش را به بامیان احضار کرد و برایشان گفت که شما باید زمینهای روستای رَشَک را رها و به کوچیها واگذار کنید. محمد و دانش، این دستور والی را نادیده میگیرند و به خانههایشان برمیگردند.
به نقل از این باشندۀ رَشَک، در ماه جوازی سال ۱۴۰۲خ. جلسۀ کمیسیون حل منازعات کوچیها و دهنشین در مرکز ولایت بامیان دایر شد و طرفین دعوا در آن حضور پیدا کردند. در این جلسه، کوچیها ادعا کردند که از کمیسیون سال ۱۴۰۱خ. فیصله دارند. در حالی که در زمان آن فیصله، هیچ یک از باشندگان روستای رَشَک حضور نداشتند و فیصله، بدون حضور و اطلاع یکی از طرفین دعوا، به صورت غیابی صادر شده بود. در جلسۀ ماه جوزای سال ۱۴۰۲خ. اعضای غیرهزارۀ این کمیسیون تأکید کردند که باید آن گزارش و فیصله در رابطه به موضوع روستای رَشَک تأیید شود؛ اما اعضای هزارهتبار این کمیسیون، این موضوع را رد کردند.
به گفتۀ باشندۀ دیگری روستای رَشَک، به تاریخ ۲۷ جوزای،۱۴۰۲خ. به دستور والی بامیان، چهار نفر از باشندگان این روستا، به نامهای عبدالله، محمد، انور و علیحسین، به دلیل اینکه زمینهای روستای رَشَک را به کوچیها واگذار نکردند، به دستور والی بامیان، به مدت سه روز زندانی شدند.
اسنادی که در اختیار هفتهنامۀ جادۀ ابریشم قرار گرفتهاند، نشان میدهند که به تاریخ ۱۲ سرطان،۱۴۰۲خ. هیأتی متشکل از نمایندگان کمیسیون حل منازعات کوچیها و دهنشین و ادارۀ اقوام و قبایل بامیان، به پشتۀ غرغری ولسوالی پنجاب بامیان سفر کرده و حکم کمیسیون متذکره، مبنی بر واگذاری زمینهای روستای رَشَک به کوچیها را به باشندگان روستای متذکره ابلاغ کردند و باشندگان این روستا، این فیصلۀ کمیسیون را ناعادلانه و خلاف واقع دانسته و در برابر آن اعتراض کردند. در پیوند به این مسئله، ادارۀ محلی گروه طالبان در ولسوالی پنجاب، چهار نفر از باشندگان روستای رَشَک (عوض دانش، محمد، انور و علیحسین) را به مدت سه روز زندانی کرد و بعداً، به دستور والی طالبان، آنها را به مرکز بامیان انتقال دادند و مورد بازجویی شخص والی قرار گرفتند.
همچنین، اسناد نشان میدهند که به تاریخ ۲ سنبله ۱۴۰۲خ. نیز هیأتی از طرف کمیسیون حل منازعات کوچیها و دهنشین، به سرپرستی شخصی به نام طوطی، رئیس کمیسیون، به روستای رَشَک سفر کرده و گزارشی از ساحه تهیه کردند. به گفتۀ باشندگان روستای رَشَک، گزارش این کمیسیون به والی بامیان داده شد؛ اما والی این گزارش را با کمیسیون حل منازعات کوچیها و دهنشین شریک نکرد. بعداً به تاریخ ۲۰ سنبله ۱۴۰۲، دو نفر از باشندگان روستای رَشَک (محمد و دانش) را والی بامیان به مرکز این ولایت احضار کرد و آنها را مدت شش روز در مرکز بامیان زندانی کرد.
به گفتۀ منبع دیگری، به تاریخ ۴ میزان ۱۴۰۲خ. هیأتی به سرپرستی شخصی به نام سید جاوید، از جانب قوماندانی امنیۀ گروه طالبان در ولسوالی پنجاب که مسئولیت تطبیق فیصلۀ سال ۱۴۰۱خ. کمیسیون حل منازعات کوچیها و دهنشین، مبنی بر واگذاری زمینهای روستای رَشَک به کوچیها، را به عهده داشت، به ساحه آمد و تلاش کردند به زور نشان انگشت باشندگان محل را پای فیصلۀ کمیسون بگیرند و این فیصله را نهایی کنند؛ اما باشندگان محل امنتاع کردند و از ساحه فرار کردند.
به گفتۀ این منبع، بعد از این اتفاق، یک مجموعه افراد از ساحات مختلف هزارجات که طرف دعوای حقوقی کوچیها بودند، به کابل سفر کردند و به ارگانهای زیادی مراجعه کردند تا در نهایت، موفق شدند از سترهمحکمۀ گروه طالبان، دستوری به این مضمون با خودشان به بامیان بیاورند که باید تمام دوسیههای حقوقی میان باشندگان محل و کوچیها، از کمسیونهای حل منازعه کوچیها و دهنشین به محاکم انتقال داده شوند.
یکی از باشندگان روستای رَشَک میگوید که بعد از آن، دوسیۀ ما در محکمۀ ولسوالی پنجاب تحت بررسی قرار گرفته و بعد از دو ماه، در سال ۱۴۰۲خ. محکمۀ پنجاب به نفع «تاتا و یاگل» فیصله صادر کرد و ما فیصله را قبول نکردیم و بعد از استینافخواهی و بعد از بررسی دوسیه در محکمۀ مرافعۀ بامیان، دوسیه از طرف این محکمه به خاطر اعتراضها و استدلالهای ما نقض شد و دوباره به ولسوالی پنجاب مسترد شد. بعد از آن، کوچیهای طرف دعوا (تاتا و یاگل) رد قضیه را رها کردند و این مسئله همینجا خوابید.
ادعای دیگر کوچیها
اسنادی که در اختیار جادۀ ابریشم قرار گرفتهاند، نشان میدهند که به تاریخ ۲۳/ ۲/ ۱۴۴۶ هجری قمری، برابر دو نفر کوچیِ دیگر، به نامهای «اولگل» و «وردک»، طی یک عریضه عنوانی ولسوالی پنجاب ولایت بامیان، بالای بخشی از زمینهای روستای رَشَک ادعای مالکیت کرده و محکمۀ ابتداییۀ ولسوالی پنجاب، بعد از حدود دو ماه، دوباره به نفع کوچیها فیصلهای صادر کرد.
به گفتۀ یکی از باشندگان روستای رَشَک، اهالی روستا فیصلۀ محکمۀ پنجاب را ناعادلانه و جانبدارانه دانسته، آن را قبول نکردند و علیه حکم محکمۀ پنجاب به محکمۀ مرافعۀ بامیان اعتراض کردند و اعتراضیۀ خود را به صورت رسمی به محکمۀ مرافعۀ بامیان تسلیم کردند. بعداً فیصلۀ محکمۀ ابتدائیۀ پنجاب نقض شد و دوسیۀ حقوقی ما دوباره غرض بررسی به ولسوالی پنجاب ارسال شد.
این باشندۀ روستای رَشَک میگوید: زمانیکه دوسیه برای بار دوم به محکمۀ پنجاب ارسال شد، محکمۀ ابتداییه به طرفین دعوا گفتند: به خاطری که قضیۀ شما بزرگ است، باید دوسیۀ شما در محکمۀ مرافعۀ بامیان بررسی شود و رئیس محکمۀ مرافعه که شخصی به نام میرآغا هاشمی است، طی سفرش به ولسوالی پنجاب، به محکمۀ این ولسوالی دستور داد که دوسیۀ حقوقی باشندگان روستای رَشَک و کوچیها را به بامیان ارسال کند و بعد از آن، دوسیه به مرکز بامیان انتقال پیدا کرد.
به گفتۀ این باشندۀ روستای رَشَک، محکمۀ مرافعۀ بامیان بدون بررسی دوسیه، حکم محکمۀ ابتداییۀ ولسوالی پنجاب را تأیید کرد و دوباره دوسیه را غرض تطبیق به ولسوالی پنجاب ارسال کردند.
اسناد رسیده به هفتهنامۀ جادۀ ابریشم نشان میدهند که باشندگان روستایی رَشَک، حکم محاکم ولایت بامیان مبنی بر واگذاری تمام زمینهای روستای رَشَک به کوچیها را نپذیرفته و به تاریخ ۲۶/ ۱۲/ ۱۴۴۶ هجری قمری، طی یک عریضه عنوانی ریاست محکمۀ تمیز سترهمحکمۀ گروه طالبان در کابل، خواهان ارجاع دوسیۀ حقوقیشان به دیوان مدنی تمیز مرکزی سترهمحکمه و بررسی دوسیۀ حقوقیشان به صورت دقیق و رعایت عدالت در این زمینه شدند. مطابق این اسناد، ریاست محکمۀ تمیز مرکزی به تاریخ ۲۶/ ۱۲/ ۱۴۴۶ هجری قمری، به محکمۀ مرافعۀ بامیان دستور میدهد که مطابق حکم مکتوب نمبر ۳۰۵ مورخ ۲۵/ ۷/ ۱۴۴۶ هجری قمری، در رابطه اجراآت نماید و محکمۀ مرافعۀ بامیان نیز در ذیل آن به تاریخ ۱۳/ ۱/ ۱۴۴۷ هجری قمری، به محکمۀ ابتداییۀ ولسوالی پنجاب دستور میدهد که در مورد دوسیه متذکره با در نظر داشت حکم محکمۀ تمیز مرکزی و مطابقه حکم مکتوب شماره ۳۰۵، اجراآت نماید.
هفتهنامۀ جادۀ ابریشم با تلاشهای زیاد، موفق نشد که به محتوای مکتوب ۳۰۵ سترهمحکمۀ گروه طالبان دست پیدا کند.
ادعای کوچیها و فیصلۀ محکمه
بنابر گفتۀ منابع محلی، نوبت اول، دو نفر کوچی، به نامهای «تاتا» و «یاگل» در سال ۱۴۰۱ خ. بالای بخشی از زمینهای روستای رَشَک منطقۀ پشتۀ غُرغُری ولسوالی پنجاب ولایت بامیان ادعای مالکیت کردند. در نوبت دوم، دو کوچی دیگر به نامهای «اولگل» و «وردک» بالای بخشی از زمینهای روستای رَشَک ادعای مالکیت کردند. اولگل بالای یک «خورد» زمین روستای رَشَک و وردک بالای یک «چُروک» زمین از تمام زمینهای روستای رَشَک ادعای مالکیت کرد. ادعای آنها در عریضۀ رسمیای که عنوانی محکمۀ ابتدائیۀ ولسوالی پنجاب، نوشتهاند، مشخصاً درج شده است.
طبق گفته یکی از باشندگان روستای رَشَک، تمام زمین روستای رَشَک پنج خانه ملک است (پنج دفتر زمین) و کوچیها صرف بالای یک «خورد» و یک «چُروک» زمین روستای رَشَک ادعای مالکیت کردهاند؛ اما محکمۀ ابتدائیۀ ولسوالی پنجاب حکم تسلیم نمودن تمام پنج دفتر زمین روستای رَشَک را به کوچیها صادر کرده است.
در ولسوالی پنجاب ولایت بامیان، واحد اندازهگیری زمینهای زراعتی خانوار و یا خانه ملک است. یک خانه ملک، شامل چهار خورد و یک خورد شامل چهار چُروک میباشد.
استدلال و ادعای باشندگان روستای رَشَک
باشندگان روستای رشک در عریضهای که عنوانی ریاست محکمۀ تمیز گروه طالبان در کابل نوشته شده، گفتهاند: ما و پدرکلانهای ما زمینهای روستای رَشَک را به کسی نفروختهایم و کسی به وکالت از ما نیز چنین نکرده است. ما بیشتر از ۲۰۰ سال است که بالای زمینهای روستای رَشَک متصرف هستیم و برای اثبات ادعای خود در این زمینه اسناد ملکیت شرعی و عرفی و سندهای مالیهدهی به حکومتهای قبلی را به صورت متواتر داریم.
یکی از باشندگان روستای رَشَک به جادۀ ابریشم میگوید که «اولگل» و «وردک» که بالای بخشی از زمینهای روستای رَشَک ادعای مالکیت دارند، از زبان هیچ یک از پدرکلانهای ما سند خرید زمین روستای رَشَک را ندارند و سند خرید زمین این هردو کوچی از زبان یک کوچی دیگر است و به این معنا که «اولگل» و «وردک»، بخشی از زمینهای روستای رَشَک را از کوچیِ دیگری به نام «حضرت محمد» خریدهاند. طبق گفتههای این باشندۀ روستای رَشَک، ما بارها در محاکم خواستیم که سند خرید زمین کوچی به نام «حضرت محمد» که نشان دهد زمین را از پدر کلانهای ما خریده است، باید نشان داده شود؛ اما هیچ گاهی این سند برای ما نشان داده نشد و ما مطمئن هستیم که چنین سندی وجود ندارد و از طرفی دیگر، ما هیچ قرابتی با «حضرت محمد» نداریم و پدرکلانهای ما نیز با شخص مذکور کدام قرابتی نداشتهاند.
یکی دیگر از باشندگان روستای رَشَک به جادۀ ابریشم گفت که محکمۀ ابتدائیۀ ولسوالی پنجاب، یگانه دلیلی که برای حکم خود مبنی بر واگذاری زمینهای روستای رَشَک به کوچیها آورده، این است که کوچیها سند دارند و سند آنها «ثبت محفوظ» دارد. مطابق گفتههای این باشندۀ روستای رَشَک، اول که سند کوچیها از زبان پدر و پدرکلانهای ما نیست و آنها زمین را از یک کوچی دیگر خریده است، نه از پدرکلانهای ما که صاحب اصلی زمین بودهاند؛ دوم اینکه «ثبت محفوظ» سند کوچی با اصل سند مغایرت دارد؛ و سوم اینکه «ثبت محفوظ» سند کوچیها از سترهمحکمه به صورت رسمی و طی مکتوب خواسته نشده؛ بلکه خود کوچیها «ثبت محفوظ» سندشان را آورده است که به گمان ما این «ثبت محفوظ» جعلی و ساختگی است.
به نقل از این باشندۀ روستای رَشَک، ما سند شرعی در اختیار داریم که با سند کوچیها ۱۳ سال تفاوت دارد. سند کوچیها از سال ۱۳۳۷ هجری خورشیدی و سند باشندگان اصلی روستای رَشَک و صاحبان اصلی زمینهای این روستای از سال ۱۳۲۵ هجری خورشیدی است و برعلاوه، باشندگان روستای رَشَک یک سند عرفی دیگر نیز در اختیار دارد. مطابق گفتۀ او، حدود سند کوچی با سند باشندگان روستای رَشَک کاملاً متفاوت است و سندی ارائهشده از طرف کوچیها، ساحات روستای رَشَک را در برنمیگیرد و سند باشندگان اصلی روستا تمام ساحات رَشَک را به صورت دقیق در برمیگیرد.
اسنادی که در در اختیار جادۀ ابریشم قرار گرفتهاند، نشان میدهند که محکمۀ مرافعۀ بامیان و محکمۀ ابتداییۀ ولسوالی پنجاب، اسناد حقوقی طرفین دعوا را بدون در نظر داشت اصول و مقررات اداری به دست کوچیها داده و کوچیها آن را از ولسوالی پنجاب به مرکز بامیان و بعداً از بامیان به ولسوالی پنجاب منتقل کرده است. سندی که در اختیار جادۀ ابریشم قرار گرفته است، نشان میدهد که مدیر افغانپست در ذیل عریضۀ باشندگان روستای رَشَک به صورت واضح نوشته است که دوسیۀ آنان از طریق افغانستانپست منتقل نشده است. در همین حال، یک باشندۀ روستای رَشَک میگوید که کوچیها با نفوذی که در ادارات حکومتی دارند، به سادگی میتوانند اسناد با این اهمیت را بدون در نظرداشت مقررات اداری، از یک جا به جای دیگر منتقل کنند. این مورد نشان میدهد که کسانی هستند در داخل حکومت که با کوچیها همکار و همدست هستند و از آنان حمایت میکنند.
خدابخش (نام مستعار) یکی از باشندگان روستای رَشَک، طی صحبت با جادۀ ابریشم گفت که اکنون با دریافت دستور تخلیۀ روستا از جانب محکمۀ ابتدایۀ ولسوالی پنجاب، باشندگان روستا در هراس از دست دادن زمینهایشان بدون در نظر گرفتن عدالت است. او میگوید که محکمۀ ابتدائیۀ ولسوالی پنجاب، به ذلّیت ۲۰۰ ساله و بلاانقطاع باشندگان روستایی رَشَک، اسناد و مدارکی که نشاندهندۀ مالکیت آنان بالای تمام زمینهای روستا هستند، جعلی بودن سند کوچیها که در تمام مراحل دعوا بر آن اصرار کردیم و دلیل آوردیم و از همه مهمتر اینکه سند خریداری زمین کوچیها نه از زبان پدرکلانهای ما، بلکه از زبان یک کوچی دیگر است، توجه نکرده است و حکم تخلیۀ روستا را صادر کرده است. او به نقل از تمام باشندگان روستای رَشَک گفت که محکمۀ ابتدائیۀ ولسوالی پنجاب و محکمۀ مرافعۀ بامیان، حکم محکمۀ تمیز مرکزی را در نظر نگرفته و بدون رعایت مراحل قانونی و اصولی، به تخلیه روستا رأی داده است. این خلاف اصول و ناعادلانه است.
او میگوید که از همان اوایل دعوای حقوقی با کوچیها، بارها شاهد حمایت گروه طالبان در بامیان از کوچیها بوده و است و عدالت در جریان بررسی دوسیۀ ما در نظر گرفته نشده است.
یکی از باشندگان روستای رَشَک گفت که آنان با وکلای مدافع زیادی در این زمینه مشوره کردهاند و به این نتیجه رسیدهاند که حکم محکمۀ ابتدائیۀ پنجاب حکم قطعی نیست و باید دوسیه به صورت اصولی دوباره بررسی شود و دستور تخلیۀ روستای رَشَک توسط محکمۀ ابتدائیۀ پنجاب خلاف قانون و ناعادلانه است. این باشندۀ روستای رَشَک خواهان تأمین عدالت در این زمینه است و از حکومت گروه طالبان و نهادهای مدافع حقوقبشری میخواهد تا در این زمینه با آنها کمک و یاری کنند تا زمینهای موروثیشان توسط کوچیها غصب نشده و در جریان دعوای حقوقی میان آنان و کوچیها نیز عدالت و انصاف رعایت شود.
این خواستهها از طرف باشندگان روستای رَشَک در حالی مطرح میشود که بررسیهای جادۀ ابریشم نشان میدهند که در برخی موارد حتا والی گروه طالبان در بامیان نیز تلاش کرده است تا زمینهای روستای رَشَک را که زمینهای موروثی باشندگان این روستای است، با استفاده از زور و فشار به کوچیها واگذار کند. این در حالی است که باشندگان روستای رَشَک به جادۀ ابریشم میگوید که از «سیصد» سال بدینسو پدرکلانهایشان در روستای رَشَک زیسته و هیچگاه زمینهای روستای رَشَک تحت تصرف کوچیها نبوده و آنان نیز به هیچ کوچیای تا کنون اجارۀ زمین نپرداختهاند.
با روی کار آمدن دوبارۀ گروه طالبان در افغانستان، کوچیهای مسلح به هزارات هجوم برده و صدها دعوای حقوقی علیه باشندگان محل باز کردهاند. تا کنون در بساموارد کوچیها با حمایت مستقیم گروه طالبان، زمینهای باشندگان محل را با زور مصادره و تصاحب کردهاند.
براساس گزارش روزنامۀ اطلاعات روز، در یک مورد، کمیسیون حل منازعات کوچیها و دهنشین طالبان فیصله کردند که بخشی از زمینهای هزارهها در منطقۀ «پشتۀ غرغری» ولسوالی پنجاب بامیان به کوچیها واگذار شود و در پی آن، طالبان هشت نفر از باشندگان منطقۀ پشتۀ غُرغُری ولسوالی پنجاب ولایت بامیان را به تاریخ، ۱۱ میزان ۱۴۰۲ بازداشت و به فرماندهی امنیۀ این ولسوالی منتقل کردند و آنان را با لتوکوب، وادار به امضای فیصلۀ یکجانبه به نفع کوچیها کردند.
در مورد دیگری که در گزارش دیگر روزنامۀ اطلاعات روز بازتاب یافته است، کمیسیون حل منازعات کوچیها و دهنشینِ طالبان در بامیان، در سال ۱۴۰۲ هجری خورشیدی فیصه کردند تا زمینهای منطقۀ «بند کوسه» از مربوطات ولسوالی ورس ولایت بامیان، به کوچیها واگذار شوند و برای تطبیق این فیصله، به دستور والی طالبان در بامیان، هیأتی به منطقۀ «بند کوسه» رفت و این هیأت بازار این منطقه را که شامل ۱۹۰ باب دکان، ۳۰ غرفه و دو باب هتل است، تحویل کوچیها کردند.
نظر بدهید