بی‌نام و نشان؛ گزارش میدانی از مصلی مزاری

مدیر وبسایت

حافظ
مصلی بابه مزاری در غرب کابل روزگاری مرکز بخشی از تصمیم‌های سیاسی و مدنی غرب کابل بود. جمع‌وجوش داشت، رفت‌وآمد داشت و مهم‌تر از این‌ها در معرض احترام و توجه عموم بود.
اکنون اما به سمت مصلی که می‌رویم، در همان ابتدای کار، اول و پیش از همه‌چیز با یک چهره‌ی خسته و غبارآلود روبه‌رو می‌شویم. با یک بی‌احترامی عمدی به مرکزی که تا چندسال قبل بلندگوی صدای اعتراض غرب کابل بود.
مصلی در مقایسه با سال‌‌های جمهوریت بسیار تغییر داده شده است. این گزارش روایت عینی و بصری از وضعیت فعلی مصلی است، از تغییرات ظاهری‌ای که به مصلی آورده‌اند.
از وسط نصف
مصلی از داخل محوطه، از وسط نصف شده است. از دروازه‌ی ورودی مصلی که وارد می‌شویم، درست از برابر دروازه، طرف چپ آن را کندن‌کاری کرده و خاک آن را در طرف راست محوطه انداخته است.
داخل مصلی را از وسط با جدول از هم جدا کرده‌اند. از کنار دروازه‌ی ورودی تا آخر، یک خط مستقیم جدول گرفته‌اند تا کسی نتواند به طرف چپ مصلی وارد شود.
طرف راست جدول اما پر از خاک است. زمانی ریگ فرش شده بود، گردوخاک نداشت و تمیز بود. اکنون اما تمام خاکِ طرف چپ را طرف راست ریخته و همان‌طور نامنظم و پر از خاک به حال خودش رها کرده است.
از داخل طرف راست مصلی بالا آمده، طرف چپ به دلیل کندن‌کاری پایین قرار گرفته است. به محض ورودِ یک مخاطبِ آشنای مصلی، دیده می‌شود که مصلی نه‌تنها دو نصف شده، بلکه نابرابر هم شده است. طرف راست بالا آمده و طرف چپ پایین‌تر رفته است.

مصلی، پارکینگ ترافیک
مصلی بابه‌مزاری که زمانی پایگاه سخنرانی‌ها و همایش‌های سیاسی غرب کابل بود، اکنون پارکینگ ترافیک است. در نصف طرف چپ مصلی انواع موترهای کهنه و تصادف‌کرده و بی‌اسناد و نیز انواع زرنج آن‌جا قید شده و نگهداری می‌شود. دور پارکینگ را هم سیم گرفته تا کسی نتواند وارد محوطه آن شود.

اضافه‌کردن یک راه‌رو از بیرون
از پیش روی مصلی، در کنار سمت راست دروازه‌ی عمومی آن، یک راه‌روی حدودا دومتری اضافه کرده‌اند. دیوار سمیتی مصلی را کنده و یک دروازه‌ی کهنه نصب کرده است.
این دروزاه، ورودی نصف سمت راست مصلی است. از همان بیرون که پر از خاک است تا آخر. این سمت مصلی به کلی خالی است و به جز موترهای خاکی که روی آن ریخته دیگر هیچ چیزی دیده نمی‌شود.

اضافه‌کردن سونای بخار ارگ
در سمت شرق دروزاه‌ی عمومی مصلی، یک سونای بخار به نام «سونای بخار ارگ» اضافه کرده‌اند. بخشی از دیوار مصلی را کنده و به سمت داخل محوطه سونا ساخته‌اند.

اضافه‌کردن موترشویی ارگ
در پهلوی سونای بخار ارگ، در امتداد دیوار محوطه‌ی مصلی، یک موترشویی به نام «موترشویی ارگ» نیز ساخته‌اند. مانند سونای بخار ارگ و چسپیده به آن، دیوار محوطه‌ی مصلی را کنده و به سمت داخل آن موترشویی ساخته‌اند.
مصلی، مکانِ بی‌نام
در حال حاضر در دروزاه‌ی عمومی مصلی هیچ تابلو و نقاشی و نوشته‌ای نیست. هیچ نامی هم سر دروازه‌ی مصلی نیست. اگر کسی از قبل اطلاع نداشته باشد که این‌جا مصلی بابه مزاری بوده است، از وضعیت فعلی آن نمی‌فهمد که کجا است و چه نام دارد. مصلی اکنون گم‌نام و منزوی است.
اما در طول دیوار مصلی هنوز نام جنبش روشنایی نوشته است.

حذف عکس مزاری از دروازه عمومی مصلی
در دروازه‌ی عمومی مصلی همیشه عکس عبدالعلی مزاری نصب بود. در پایین عکس یکی از سخنان مشهور مزاری هم نوشته بود. اما در حال حاضر آن تابلو حذف شده و هیچ رد و نشانی از مزاری در مصلی نیست. نه عکسی، نه تابلویی و نه سخنی.

مصلی هم‌چون سرای آهن کهنه
در حال حاضر از بیرون که به مصلی نگاه کنیم، مصلی شبیه سرای آهن کهنه معلوم می‌شود. پر از گردوخاک، پر از بی‌نظمی و پر از وسایل حمل و نقل فرسوده.
اتاق نگهبان‌های دهن دروازه‌ی مصلی، که از مراجعه‌کنندگان می‌پرسند کجا می‌روند و چه کار دارند، نیز بسیار بی‌نظم و پر از چرک و چتلی است.
حتا چندمتر پیش‌تر از دهن دروازه عمومی، غرفه‌ی سیمی‌ای گذاشته و نگهبانان پارکینگ ترافیک، با همان سر و روی و لباس چرک و با همان نظافت مخصوص خودشان، مدام آن‌جا خواب است.
مصلی بابه مزاری در غرب کابل طی سال‌ها مرکز توجه و عظمت بوده است. نشست‌ها، سخنرانی‌ها، همایش‌های مردمی و رفت‌وآمدهای زیادی در آن‌جا شکل گرفته است. طی آن سال‌ها رابطه‌ای نزدیکی با اجتماعات عدالت‌خواهی مردم هزاره داشته است. حماسه‌های مردمی در آن‌جا شکل گرفته است. در سال‌های اخیر یکی از مراکز مردمی هویت‌خواهی هزاره‌‌ها بوده است. اما اکنون، این مرکز هویت‌خواهی، بی‌نام و بی‌نشان، بی‌عکس و سخنی از مزاری، پارکینگ ترافیک شده است.
کمی آن‌طرف‌تر از مصلی، طالبان «چوک شهید مزاری» را نیز ویران کرده است. تا پیش از طالبان در ابتدای جاده‌ی شهیدمزاری در پل‌سوخته‌ی غرب کابل، چوک شهیدمزاری بود.
طالبان اما به بهانه‌ی سرک‌کاری، چوک مزاری را ویران کردند. آنان تندیس بزرگ و هنری عبدالعلی مزاری را با نوشته‌ها و سخنانی از مزاری که در چوک گذاشته شده بودند، همه را شبانه با اسکواتور تخریب و نابود کردند.
اکنون، در حاکمیت طالبان چنان‌که مصلی بابه مزاری پارکینگ ترافیک شده است، چوک شهید مزاری نیز ویران شده و جز جای خالی، هیچ نام و نشانی از آن باقی نیست.