شریف شعبانی
طالبان یک زوج جوان هزاره و یک عالم سرشناس شیعه را در غرب کابل بازداشت و توهین کردند. نیروهای امربهمعروف و نهیازمنکر طالبان، چهارشنبه گذشته (۱۶ ثور)، یک پسر و دختر جوان هزاره را به جرم «نامحرم بودن» بازداشت و به حوزهی هژدهم پولیس کابل انتقال دادند. این زوج در جربان بازجویی به طالبان گفتند که آنان با هم نامزد هستند و عقد موقت یا پیش از عروسی آنها را نیز یک عالم سرشناس شیعه به نام حسینداد شریفی خوانده است.
به گفتهی منابع، پس از این، آمر امربهمعروف طالبان در حوزهی ۱۸، حسینداد شریفی را احضار و او را مورد بازجویی قرار میدهد. شریفی میگوید خواندن عقد موقت در دوران نامزدی از نظر فقه شیعه صحیح و از موارد خصوصی این مذهب است. در همینحال، نیروهای طالبان بالای شریفی حملهور میشوند و او را با مشت لتوکوب میکنند.
طالبان، دختر و پسر بازداشتشده را متهم به «زنا» کرده و عالم شیعه را مسئول این فعل خواندهاند.
منابع میگویند که طالبان به صورت خودسرانه دهها عالم شیعه را به جرم خواندن نکاح موقت بازداشت و سپس از آنان به شمول حسینداد شریفی تعهدنامه و ضمانت گرفتند تا دوباره مرتکب این عمل نشوند و اگر از این تعهد سرپیچی کنند، شش ماه زندانی خواهند شد.
آیتالله شریفی: نتوانیم بر اساس فقه و مذهب خود عمل کنیم؛ یعنی چه؟
آیتالله حسینداد شریفی در اولین فرصت پس از بازداشتش، در یک مجلس با حضور شیعیان و علمای شیعه در غرب کابل سخنرانی کرد. او روز جمعه (۲۵ ثور) در یک گردهمایی بزرگ برای ادای نماز جمعه در مصلای ولیعصر در غرب کابل، از سیاستهای طالبان انتقاد کرد.
شریفی از مقامات طالبان خواست که به سیاستهای افراطیشان؛ از جمله بازداشت، تحقیر و لتوکوب علمای شیعه و تجسس غیرانسانی به مسایل خصوصی شیعیان پایان دهند. او هشدار داد که چنین برخوردهای غیرمسئولانه، غیرانسانی و غیراسلامی شکافهای قومی و مذهبی را در کشور بیشتر ساخته و به مصلحت ملی و نظام طالبان نیست.
آقای شریفی در بخش نخست سخنرانی خود به تفکیک دین از معرفت دینی اشاره کرد و گفت که میان مذاهب اسلامی به ویژه سنی و شیعه هیچگونه اختلافی در دین وجود ندارد. او گفت سنی و شیعه هردو به قرآن به عنوان اصلیترین منبع اسلام باور دارند و معرفت دینی خود را از قرآن که کلام خداوند است، میگیرند.
بااینحال، آیتالله شریفی افزود که در مواردی از قرآن برداشتهای مختلف و متفاوت در بین مسلمانان وجود دارد. این برداشت و فهم از قرآن معرفت دینی را میسازد. معرفت دینی ممکن است در بین مسلمانان یکسان و مشابه نباشد و هر کس و هر عالم براساس فهم، دانش و استعداد خویش آیات قرآن را میفهمد. او افزود؛ چون همهی انسانها استعداد، درک و فهم یکسان از یک موضوع را ندارند؛ لذا تفاوت و اختلاف در معرفت دینی یک امر طبیعی است و همه باید این تفاوت را به رسمیت بشناسند و به آن احترام بگذارند. او گفت: «ما باید به معرفت دینی یا برداشتهای مختلف هر فرد از دین احترام قایل باشیم. نباید کسی فهم طرف مقابل را رد کند؛ زیرا او هم به اندازهی توان خودش برای کسب معرفت دینی زحمت کشیده است.»
به باور شریفی، عقل و خرد انسانی حکم میکند که به مذاهب مختلف احترام داشته باشیم.
شریفی در بخش دیگر صحبتهایش از طالبان انتقاد کرد و گفت نیروهای امربهمعروف طالبان به علمای شیعه، مردم و زوجها بیاحترامی کرده و آنان را به صورت خودسرانه مورد بازجویی، توهین و تحقیر قرار دادهاند. چند روز پیش نیروهای امربهمعروف طالبان او را با تهدید به حوزهی هژدهم پولیس کابل احضار کردند و به جرم خواندن عقد ازدواج موقت یک زوج، مورد بازجویی قرار دادند. او افزود: «حرفهایی را که میزنم سیاسی نیستند، توطئه هم نیستند، دردند. این درد را من در وجودم لمس کردم که میگویم.»
شریفی افزود: وقتی به حوزه رفتم، پیش از من دهها عالم شیعهمذهب دیگر را هم در آنجا خواسته بودند. همهی این علما به جرم بستن نکاح موقت بازداشت و مورد بازجویی قرار گرفته بودند. او میگوید، درحالیکه ملا و طلبه گناهی ندارد و آنان فقط به مذهب، به فقه و به فتوای مجتهدین خود عمل کرده بودند. شریفی افزود: «در مذهب شیعه ازدواج موقت فقه مسلم است.» او میگوید اما طالبان از دهها عالم شیعه تعهد، امضا و ضمانت گرفتند که دیگر هرگز چنین کاری را نکنند و اگر از این تعهد سرپیجی کنند، شش ماه زندانی میشوند.
شریفی این اقدام طالبان را تلاشی برای تغییر مذهب، توهین به عقاید، و توهین به مراجع تقلید شیعه میخواند. او میگوید مراجع تقلید شیعه؛ مانند آیتالله محقق کابلی، آیتالله خراسانی و آیتالله فیاض از بزرگان و مفاخر جهان اسلام هستند که هرکدام دهها کتاب و آثار علمی دارند. این عالم شناختهشدهی شیعه، تجسس در حوزهی خصوصی شیعیان و همه مردم را خلاف آیات قرآن، اصول اسلامی و کرامت انسانی خواند. وی از طالبان میپرسد: «در حوزهی خصوصی و منزل خود، در محفل خود، در خانهی خود، نتوانیم به فقه و مذهب خود عمل کنیم؛ یعنی چه؟»
شریفی بازداشت زوجها، دختران و عالمان شیعه در کابل را توهین علنی میخواند. او میگوید: «یک زوج با چه سختی و هزینهای موفق به ازدواج میشود.» با اینحال، طالبان در بازار و در اماکن عمومی از آنان عقدنامه سؤال میکنند و در صورت نداشتن، بازداشت میکنند. او میپرسد: «در کجای دنیا در بازار از یک زوج عقدنامه سؤال میشود؟» شریفی افزود: «چرا تجسس در بازار از کسی که به صورت علنی گناه و فحشا انجام نمیدهد، صورت گیرد؟» به گفتهی او: «بازجویی و تجسس عقدنامه از مردم در بازار و در ملأعام، نه در اسلام جای دارد و نه با کرامت انسانی سازگار است. این رفتار چیزی جز تحقیر، توهین و آزار مردم نیست.» وی افزود، طالبان از زن و مردی که در بازار با هم دیده شوند، عقدنامه مطالبه میکنند و در صورت نداشتن، آنان را مانند مجرم به حوزه میبرند. این اقدام نهایت اهانت به مردم است و آشکارا در تضاد با اصول اسلام و انسانیت قرار دارد.
شریفی گفت، اگر توهین و تحقیر علما و مذهب تشیع در سطح پایین طالبان مطرح است که باید بزرگان این گروه به نیروهای خود بفهماند و اگر این سیاست در سطح بالای طالبان وجود دارد، باید تجدید نظر کنند. این نوع سیاست میان مذاهب و اقوام شکاف و اختلاف ایجاد میکند و باعث جریحهدار ساختن احساسات مردم میشود. تقاضای ما از مقامات بلندپایهی طالبان این است که به توهین و تحقیر علمای شیعه پایان دهند.
به گفتهی شریفی نیروهای امربهمعروف و نهیازمنکر طالبان در رویداد اخیر در حوزهی هژدهم غرب کابل، به ۶۰ عالم دین شیعه توهین و تحقیر کردهاند. در پیش گرفتن این سیاست به مصلحت کشور و ملت نیست.
به گفتهی شریفی، طالبان به او زنگ زدند و به جرم خواندن عقدنامهی موقت باید به حوزه حاضر شود. با وجودی که شریفی التماس کرده که چهارشنبهها درس دارد، بعد از ارائهی درس میآید؛ اما طالبان وی را تهدید کردند که اگر نیاید نیروی نظامی خواهند فرستام: «مجبور شدم به حوزه رفتم و در آنجا با آمر امربهمعروف طالبان منطقی بحث کردم و گفتم که من مطابق مذهب خود در حوزهی خصوصی خود عمل کردم. در همین حال، طالبان به من با مشت حمله ور شدند و عمامهام را از سرم انداختند.»
بیکفایتی و جانبداری از طالبان؛ شماری از علمای دینی در کابل، خواستار انحلال کمیسیون عالی شیعیان و شورای علمای شیعه شدند
منابع در کمیسیون عالی شیعیان افغانستان به شرط افشا نشدن نامش به جادهی ابریشم میگویند که پس از این اتفاقات، کمیسیون عالی شیعیان و شورای علمای شیعهی افغانستان، آیتالله حسینداد شریفی را وادار کردند که به خاطر حل مسأله با آنها به وزارت امربهمعروف و نهیازمنکر طالبان بروند. منابع مطلع میافزایند، آیتالله شریفی با اصرار کمیسیون عالی شیعیان و شورای علمای شیعه به وزارت امربهمعروف و نهیازمنکر طالبان میرود؛ اما با تحقیر دیگر از جانب افراد این وزارت مواجه میشود. طالبان به اعضای کمیسیون و شورای علما اجازهی ملاقات با هیئت تعیینشده را نمیدهند و فقط به شریفی اجازه میدهند که وارد دفتر شود. بعد، محتسبین طالبان که شریفی را لتوکوب و توهین کرده بودند، در جلسه منکر میشوند.
منابع در کمیسیون عالی شیعیان افغانستان، میگویند که شماری از علمای شیعه در کابل در جلسهای با اعضای کمیسیون عالی شیعیان و شورای علمای شیعه در دفتر آیتالله شریفی، از نهادهای مذکور انتقاد کرده و خواهان انحلال کمیسیون عالی شیعیان و شورای علمای شیعه شدهاند.
آنان این نهادهای مذهبی شیعه را به بیکفایتی و جانبداری از طالبان متهم کرده و گفتهاند که شورای علمای شیعه و کمیسیون عالی شیعیان افغانستان، توانایی رسیدگی به مشکلات مردم را ندارند و طالبان نیز به خواست آنان وقعی نمیگذارند.
آنان گفتند که این نهادها به نفع علمای شیعه نیستند و بیشتر، از سیاستهای سرکوبگرانهی رژیم طالبان حمایت میکنند و همچنین، به فیصلههای ظالمانهی این گروه در قبال جامعهی هزاره مهر تأیید میگذارند.
آنان تأکید کردند که کمیسیون عالی شیعیان و شورای علمای شیعه توسط طالبان به خاطر توجیه تصمیماتشان ایجاد شده و کارکردی برای علمای شیعه و شیعیان افغانستان ندارند. آنان استدلال کردهاند که این تشکلهای نمادین نتوانستهاند از برگزاری نماز عید شیعیان حمایت کنند. نمیتوانند از توهین و تحقیر علمای شیعه توسط طالبان جلوگیری کند. یک عالم شیعه میگوید: «مردم هزاره/ شیعه یک ماه روزه گرفتند؛ اما نتوانستند نماز عید بخوانند. این در تا ریخ بیسابقه است.»
بعضی از احزاب سیاسی؛ از جمله محمد محقق و محمدکریم خلیلی رهبران دو حزب وحدت شیعه نیز از بازداشت آیتالله ریفی و توهین به مذهب شیعه توسط طالبان انتقاد کردند. محقق در صفحهی فسبوک خود (۲۶ ثور) نوشت: «در کشورهای اسلامی احوال شخصیه از قوانین عمومی کشور مستثنی است، قوانین فرعیه در امور اجرائی، حقوقی و جزایی بر همه یکسان است، ولی قوانین احوال شخصیه؛ مانند امور دینی و مذهبی: نکاح، طلاق، میراث و حضانت اطفال و اجرائات در امور عبادی ـ مذهبی و غیره هر کتلهی دینی و مذهبی مربوط به خودشان است.»
محقق میگوید، قانون احوال شخصیهی شیعه در زمان جمهوریت به رسمیت شناخته شده بود؛ اما پس از تسلط طالبان مذهب جعفری از رسمیت انداخته شد. او به طالبان هشدار داد که فشارها بر هزارهها و شیعیان شکافهای احتماعی را وسیعتر میکند و این موضوع برای طالبان خوب نیست.
همچنین حزب وحدت اسلامی افغانستان به رهبری کریم خلیلی، تشدید فشارهای مذهبی علیه هزارهها توسط طالبان را محکوم کرده و آن را اهانت به مذهب شیعه و علمای شیعه خواند.
باوجود انتظار شدید شهروندان و شیعیان کشور از مراجع تقلید، با اینحال تا هنوز هیچکدام از دفاتر مراجع تقلید شیعه در کابل و خارج از کشور به این موضوع واکنش نشان نداده است. شیعیان و علمای شیعه در افغانستان که زیر شدیدترین محدودیتها و سختگیریها توسط طالبان قرار دارند، از مراجع تقلید انتظار دارند که موضعشان در قبال سیاستهای طالبان را مشخص سازند.
نظر بدهید