گفتوگویی با محمدعلی اخلاقی، رییس کمیسیون عالی شیعیان افغانستان
اشاره: اشرف غنی در دههی دوم جمهوریت، یک شیطنت ایدئولوژیک به راه انداخت: او از طریق پروسهی توزیع تذکرههای الکتریکی، نهتنها به نفع پشتونها اقلیت و اکثریتسازی کرد، بلکه اقوام دیگر را بهطور رسمی و در سند رسمیِ ملّی (تذکره) پارچهپارچه کرد و بیهویت ساخت. رازهای سهمناک در اقدام او وجود دارد که اینجا کوتاه میگشاییم: اولاً، اقدام مخوف و هژمونیک اشرف غنی درواقع بازتوزیع یا وضع مجدّد اقلّیت و اکثریت بود. حتی میتوان گفت او فراتر از توزیع اقلّیت و اکثریت، خود اقلّیت را نفی کرد و از این طریق، سراپا یک اکثریت مطلق (پشتو) ساخت.
ثانیاً، پارههای اقوام را به هویت طبیعی فروکاست تا خود به خود هویت فرهنگی از آنها نیز سلب گردد. مثلاً با جداکردن سادات بهعنوان یک قوم، آنها را صرفاً بهعنوان یک واحد طبیعی و خونی رسمیت بخشید؛ اما هویت فرهنگیِ آنها را سلب کرد. همینطور راجع به بسیاری از طوایف هزارهها و تاحیکها و ازبیکها.
ثالثاً، این اکثریتمطلقسازی را توسط یک طعمه انجام داد: او بهواقع از دموکراسی بهعنوان یک طعمه استفاده کرد. زیرا در دموکراسی همه خواهان بهرسمیتشناختن خود بودند. لذا او هر طایفه و تبار کوچک را به رسمیت شناخت و در ظاهر دموکراتیک عمل کرد؛ اما با این عمل دموکراتیک به دهان همه کوفت: همه را هویتزدایی کرد و حتی هویت طبیعی و خونی را لطمه زد. ولی در مقابل هویت پشتونها را نهتنها حفظ کرد، بلکه مجدداً بهعنوان اکثریت مطلق خلق نمود.
رابعاً، او با این نوع اکثریتسازی و انحراف دموکراسی به نفع تمامیتخواهی پشتونها، بزرگترین چالش بر سر راه برابری قومی خلق کرد: او مهمترین مانع بر سر راه کسانی قرار داد که با هژمونی پشتون یا اکثریتسازی و پشتونیزهکردن افغانستان میجنگیدند. آیا کسانی که آن پروسه را تحت نام دموکراسی پیش بردند، متوجه هستند که حالا چقدر مبارزه با پشتونیزهکردن افغانستان سخت و دشوار شده است؟! از باب نمونه، آیا آنها میدانند که اصلاح توزیع تذکره به شکل دیگر و بر مبنای برابری اقوام و اینکه افغانستان سرزمین اقلیتهاست و اکثریت مطلق وجود ندارد، دیگر ناممکن است؟! از سوی دیگر، بسیار قابل تأمل است که طالبان در ظاهر و بهاجمال تمام دوران جمهوریت را از مشروعیت میاندازد، اما تمام برنامههایی که این اکثریتسازی و نفی اقلیت را تأمین میکند، ادامه دارد و مؤلفههای که ضدّ این اکثریتسازی مطلق است، نفی میشود. مثلاً قانون اساسی دوران جمهوریت نفی میشود، زیرا ضد اکثریتسازی است و در آن اقوام و مذاهب به رسمیت شناخته شده است، اما روند توزیع تذکره ادامه دارد، چون در آن اکثریتمطلقسازی تثبیت میشود. همچنین، مانند دوران جمهوریت، پروسهی تسلیح و تسلط کوچیها بر دهات و قریهها ادامه دارد. اینک، این اکثریتسازیِ موازی با نفی اقلّیت و هویتزدایی هزارهها را شورای علمای شیعه و کمیسیون عالی شیعیان، ناآگاهانه/آگاهانه به دست گرفته است.
اخلاقی یکی از اعضای این کمیسیون به صراحت اعلام میکند که: کمیسیون به لحاض قومی در بر گیرنده تمام اقوام شیعه «هزاره، سادات، بیات، قزلباش و تاجیک» از تمام مناطق شیعهنشین کشور است و از نظر گرایشهای سیاسی هم از تمام مجموعههای سیاسی قبلی که حالا منحل شده است، در کمیسیون عضویت دارند. بله، همهی آنها شیعهاند، اما دیگر شیعه یک مذهب بزرگ نیست، مدعی بزرگ ندارد و سخن و خواستهای بزرگ مطرح نمیکند، چون میان همهی اقوام توزیع شده است؛ شیعه دیگر سخن واحد و سخنگوی واحد ندارد، هر شیعهای سخنگوی خود است، و هر خودی، قومی است، و هر قومی سخن خود را میگوید و خود را سخن میکند؛ اما از آنجا که یک اکثریت مطلق قومی وجود دارد، یک اکثریت مطلق مذهبی نیز در کنار آن سبز میشود. سرانجام همین اکثریت مطلق نژادی است که سخن اقلّیت مذهبی را نیز میدُزدد و او را بیسخن میکند. شورا و کمیسیون مذکور دقیقاً در همین راستا عمل میکنند.
گذشته از آن، باشندگان غرب کابل نهادهای مذهبی شیعه را به بیکفایتی و جانبداری از طالبان متهم کرده و میگویند که «کمیسیون عالی شیعیان افغانستان»، توانایی رسیدگی به مشکلات مردم را ندارند و طالبان نیز به خواست آنان وقعی نمیگذارند. این کمیسیون از سیاستهای سرکوبگرانهی رژیم تروریستی طالبان حمایت میکند و همچنین، به فیصلههای ظالمانهی این گروه در قبال جامعهی هزاره مهر تأیید میگذارد.
همچنین تعدادی از ملاهای شیعه در کابل تأکید میکنند که کمیسیون عالی شیعیان افغانستان توسط طالبان به خاطر توجیه تصمیماتشان ایجاد شده و کارکردی برای علمای شیعه و شیعیان افغانستان ندارند. آنان استدلال کردهاند که این تشکلهای نمادین نتوانستهاند از برگزاری نماز عید شیعیان حمایت کنند. نمیتوانند از توهین و تحقیر علمای شیعه توسط طالبان جلوگیری کند. جادهی ابریشم نگرانیها و پرسشهای مردم را از محمد علی اخلاقی، رییس کمیسیون عالی شیعیان پرسیده است.
جادهی ابریشم: آقای محمدعلی اخلاقی تشکر از اینکه دعوت ما را پذیرفتید و وقت گذاشتید تا با شما گفتوگو داشته باشیم. بگذارید گفتوگویمان را با این پرسش آغاز کنم که کمسیون عالی شیعیان افغانستان چه زمانی و با چه اهدافی ایجاد شد؟
اخلاقی: کمیسیون عالی شیعیان در ماه حوت ۱۴۰۰ تحت نام «کمیسیون حل مشکلات عمومی شیعیان افغانستان» در هماهنگی با مقامات امارت اسلامی بهطور رضاکارانه شروع به کار نمود و در اول سال ۱۴۰۳ از طرف ریاست الوزرای امارت اسلامی رسمیت یافت و نامش به (کمیسیون عالی شیعیان افغانستان) تغییر نمود و مهمترین هدف کمیسیون فراهمسازی زمینهی تعامل و همکاری بین مردم اهل تشیع و امارت اسلامی، کمک به مردم اهل تشیع و جلوگیری از هرگونه تقابل و خشونت میباشد.
جادهی ابریشم: در مورد ساختار تشکلاتی و اعضای آن صحبت کنید؛ چند نفر عضو دارد؟ چه کسانی عضو رهبری کمیسیون هستند؟
اخلاقی: کمیسیون دارای یک رئیس، سه معاون، پنج کمیته، سه آمریت و یک شورای ارزیابی میباشد. نزدیک به یکصد نفر عضو دارد که یکسوم آن کارمندان اداری، خدماتی و بقیه از شخصیتهای تأثیر گزار جامعه و عالمان دین است.
جادهی ابریشم: در مورد ایدهی شکلگیری کمیسیون صحبت کنید و بگویید که این طرح توسط چه کسانی ریخته شد و پیگیری و شکل گرفت؟
اخلاقی: هزارهها و شیعیان بخش بزرگی از ملت افغانستان است و هر تحولی در کشور به وجود بیاید بر سرنوشت آنها تأثیرگذار است؛ هدف اساسی تشکیل کمیسیون عالی شیعیان، ایفای نقش مثبت در تمام عرصههای کاری کشور است که مربوط سرنوشت مشترک تمام ملت افغانستان میشود.
کمیسیون بر اساس ضرورت جامعهی تشیع، توسط بزرگان سیاسی، علما و متنفذین داخل کشور پیشنهاد و ایجاد شده است. در شکلگیری کمسیون، اکثر بزرگان جامعهی شیعه و هزاره هماهنگ بود که فعلاً تعداد زیادیشان در رهبری کمیسیون قرار دارند.
جادهی ابریشم: نام کمیسیون چگونه انتخاب شد؟
اخلاقی: نام کمیسیون در ابتدا (کمیسیون حل مشکلات عمومی شیعیان افغانستان) بود و بعد، طبق صلاحدید مقامات امارت اسلامی به «کمیسیون عالی شیعیان افغانستان» تغییر نام پیدا کرد.
جادهی ابریشم: کلمهی «شیعیان» به این معناست که کمیسیون صرف برای مشکلات و خواستهای مذهبی مردم رسیدگی میکند؛ یعنی کمیسیون سیاسی نیست؟
اخلاقی: کمیسیون در حوزههای اجتماعی، فرهنگی، حقوقی و مدنی فعالیت میکند.
جادهی ابریشم: آیا شیعیان از سراسر کشور و از گروههای مختلف قومی در این کمیسیون عضویت دارند؟
اخلاقی: کمیسیون به لحاظ قومی در برگیرندهی تمام اقوام شیعه (هزاره، سادات، بیات، قزلباش و تاجیک) از تمام مناطق شیعهنشین کشور است و از نظر گرایشهای سیاسی هم از تمام مجموعههای سیاسی قبلی که حالا منحل شدهاند، در کمیسیون عضویت دارند.
جادهی ابریشم: شما رئیس کمیسیون هستید. روند انتخاب رئیس در کمیسیون عالی شیعیان چگونه است؟
انتخاب رئیس کمیسیون از طرف امارت اسلامی در مشورت با بزرگان جامعهی شیعه و هزاره و تأیید اعضای کمیسیون صورت گرفته است.
جادهی ابریشم: آیا کمیسیون رسماً در وزارت عدلیهی طالبان ثبت و راجستر شده است؟
اخلاقی: کمیسیون عالی شیعیان از طرف ریاست الوزرا منظور شده، قطعاً موافقهی اعضای کابینه را دارد؛ اما به عنوان یک نهاد مردمی از طرف وزارت عدلیه ثبت و راجستر نیست.
جادهی ابریشم: روابط کمیسیون عالی شیعیان با حاکمیت طالبان چگونه است؟ شما در چه مواردی با حاکمیت این گروه تماس میگیرید؟
اخلاقی: کمیسیون عالی شیعیان افغانستان با امارت اسلامی رابطهای خوب دارد و در تمام مواردی که مربوط اهل تشیع میشود، با مقامات امارت اسلامی تماس و ارتباط میگیرد، از مشکلات فردی یک نفر شیعه گرفته تا مسائل کلانِ فرهنگی، اقتصادی و انکشافی.
جادهی ابریشم: آیا ارتباط و جلسات دوامدار با سران حاکمیت طالبان دارید و تا چه اندازه سران این گروه به خواستها و پیشنهادهای کمیسیون گوش میدهند؟
اخلاقی: اعضای کمیسیون، حسب ضرورت با مقامات امارت اسلامی (معاونین ریاست الوزرا، اعضای کابینه و رئیسان مستقل) ملاقات نموده، در مورد مسائل مربوط به اهل تشیع مشورت مینمایند. مقامات امارت اسلامی به کمیسیون عالی شیعیان به عنوان یک نهاد رسمی مربوط هزارهها و شیعیان، اهمیت میدهد.
جادهی ابریشم: طالبان در سرطان ۱۴۰۱ علمای دین را از سراسر کشور خواست. این نشست موسوم به لویهجرگه در خیمهی لویهجرگه برگزار شد. از کمیسیون دعوت به عمل آمد؟ چه کسی/ کسانی از کمیسیون در آنجا رفتند و در لویهجرگه شرکت کردند؟
اخلاقی: از کمیسیون عالی شیعیان در لوی جرگهی سرطان ۱۴۰۱ دعوت شده بود که به تعداد ده نفر از اعضای برجستهی کمیسیون در آن اشتراک داشتند.
جادهی ابریشم: آیا طالبان مسائل مربوط به جامعهی شیعه و هزاره را با کمیسیون مشورت میکند؟
اخلاقی: بلی، کمیسیون در برخی مسائل مربوط هزارهها و شیعیان طرف مشورت است و تلاش میکند در تمام موضوعات مربوط شیعیان، به مقامات امارت اسلامی مشورتهای مفید و سازنده دهد.
جادهی ابریشم: هزارهها از ساختار سیاسی طالبان غایباند. آیا کمیسیون عالی شیعیان خواستار مشارکت سیاسی هزارهها در حاکمیت طالبان شده است؟ اگر شده، پاسخ آنان چه بوده؟
اخلاقی: کمیسیون میخواهد هزارهها و شیعیان مانند سایر اقوام کشور، در تمام مسائل کشوری سهیم باشند و این موضوع با مقامات امارت اسلامی در میان گذاشته شده و میشود. مقامات نیز اصل موضوع را تأیید میکنند؛ ولی نیاز به زمان بیشتر دارد.
جادهی ابریشم: فعلاً مذهب شیعه رسمیت ندارد و مضامین مربوط به فقه جعفری نیز از دانشگاههای دولتی طالبان حذف شده است. کمیسیون در این مورد چه کارهای انجام داده است؟
اخلاقی: اگرچه رسمیت مذهب جعفری تا هنوز بهصورت رسمی تأیید و یا رد نشده؛ اما شیعیان عملاً در مناسبتهای مذهبی خود آزادی عمل دارد. مضامین دینی در مکاتبی که شاگردانش همه شیعه باشند، مطابق فقه جعفری تدریس میشود؛ مثلاً در بامیان.
اخیراً (۸ ثور ۱۴۰۵) هیئت رهبری کمیسیون با وزیر معارف ملاقات داشت و موضوع تدریس فقه جعفری در مکاتب شیعیان با ایشان مطرح گردید. وزیر گفت، شخصاً در بامیان رفته و هدایت داده که مضمون دینیات، طبق مذهب جعفری برای شاگردان شیعه تدریس شود.
جادهی ابریشم: فیصلههای نهادهای عدلی-قضایی طالبان نیز بر اساس فقه حنفی صورت میگیرند. در حالی که قبل از این، قانون احوال شخصیهی اهل تشیع در نهادهای عدلی-قضایی دولت پیشین به رسمیت شناخته شده بود. مردم شیعه در دعواهای فقهی و حقوقی با مشکل مواجه نیستند؟
اخلاقی: رسیدگی به دعاوی حقوقیای که مرتبط به موضوع فقهی نباشند، در محاکم امارتی مشکل ایجاد نمیکند؛ اما مسائلی که صبغهی فقهی و مذهبی داشته باشند، بیشتر به علما و روحانیون، دفاتر آیتاللههای شیعه و کمیسیون عالی شیعیان ارجاع داده میشوند.
جادهی ابریشم: کمیسیون در راستای حل عادلانهی دعواهای حقوقی و فقهی مردم شیعه و هزاره چه کارهای انجام داده است؟
اخلاقی: کمیسیون عالی شیعیان، کمیتهای به نام «کمیتهی حقوقی و مذهبی» دارد که دعاوی حقوقی و ذاتالبینی را بهصورت اصلاحی و مطابق فقه جعفری در همسویی با قانون فیصله میکند. دعاوی حقوقی بهصورت مستقیم و یا توسط ادارات امارتی و محاکم به کمیسیون ارجاع داده میشوند.
جادهی ابریشم: مورد دیگر اعمال محدودیت بر مراسم مذهبی-دینی شیعیان توسط طالبان است. اخیراً طالبان نگذاشتند که شیعیان نماز عید فطر بخوانند. آیا اعضای کمیسیون توانستند نماز عید فطر بخوانند؟
اخلاقی: در قسمت مراسمهای مذهبی شیعیان، کدام مانع جدی و هدفمند دیده نمیشودو برخی محدودیتها به خاطر تأمین بهتر امنیت مراسم در نظر گرفته میشوند. دربارهی عید فطر کسی مجبور ساخته نشد که حتماً هماهنگ با امارت اسلامی افطار کند؛ ولی از برگزاری نماز عید ممانعت صورت گرفت که دلیل آن صبغهی سیاسی نماز عید گفته شد.
جادهی ابریشم: آیا طالبان مذهب شیعه را بدعت میدانند؟
اخلاقی: سیاست کلی امارت اسلامی، مذهب جعفری را به عنوان یکی از مذاهب معتبر اسلامی محترم میداند؛ اما برخی از حلقات خُرد و کوچک یا اشخاص و افراد، بعضاً اظهارات تخریشآمیز دربارهی مذهب تشیع دارند که ما آنها را انعکاسدهندهی دیدگاه امارت اسلامی نمیدانیم.
جادهی ابریشم: مسأله دیگر غصب زمین هزارهها و معضل کوچیها است. آیا کمیسیون برای حل معضل کوچی و دهنشین با طالبان پیشنهاد و طرحی ارائه کرده است؟
اخلاقی: کمیسیون در اوایل سال ۱۴۰۳ جلسهای با ملا کبیر، معاون سیاسی ریاست الوزرا، دایر نمود که جمع زیادی از بزرگان و مردم شیعه و هزاره حضور داشتند، به اندازهای که تالار قصر سپیدار پر شده بود. در آن جلسه از معاون سیاسی ریاست الوزرا خواسته شد تا در مورد حل مشکل بین مردم دهنشین و کوچی اقدام کند. در نتیجه به دستور معاون سیاسی ریاست الوزرا، یک کمیسیون امارتی برای پیدا نمودن راهحل تشکیل گردید که در رأس آن وزیر اقوام و قبایل قرار داشت. این کمیسیون پس از جلساتی زیاد، فیصلهای ۷ مادهای برای حل مشکل دهنشین و کوچی صادر کرد که آن فیصله به نفع هردو جانب است.
جادهی ابریشم: دعواهای مردم هزاره و شیعه در ادارات دولتی طالبان چگونه پیگیری میشوند؟ آیا کمیسیون با مردم متضرر هزاره و شیعه در راستای غصب زمین و حملهی کوچیها در ادارات طالبان همکاری دارد؟ اگر دارد، در چه سطح است؟
اخلاقی: کمیسیون تلاش میکند دعاوی حقوقی شیعیان در محاکم امارتی بهصورت عادلانه فیصله شود.
کمیسیون در جنجالهای بین کوچی و دهنشین فعالانه کار میکند، متضررین را همکاری و رهنمایی مینماید و تلاش میکند نهادهای امارتی از ورود کوچیهای مسلح و بدون زمین در مناطق مرکزی جلوگیری نماید. در موارد متعدد مشکلاتی که از طرف کوچی برای مردم خلق شده، توسط کمیسیون با مقامات امارت اسلامی (ادارات محلی و مرکزی) در میان گذاشته شده است.
جادهی ابریشم: سال گذشته روستای رشک بامیان از وجود هزارهها تخلیه شد. آیا کمیسیون در این مورد کارهای انجام داد؟
اخلاقی: کمیسیون همواره تلاش کرده و میکند تا از ضایع شدن حق و حقوق هزارهها و شیعیان جلوگیری کند، اما در بعضی موارد، به دلیل پیچیدگیهای اسناد حقوقی که در درازنای تاریخی ترتیب شده، موفق نبوده است.
جادهی ابریشم: فعلاً دعواهای کوچی و دهنشین چگونه فیصله میشوند؟
اخلاقی: مطابق فیصلهی هفت مادهای کمیسیون امارتی، از رفتن کوچیهای مسلح و حشری، در مناطق مرکزی جلوگیری میشود. دعاوی حقوقی بین دهنشین و کوچی، مانند دیگران در محاکم امارتی پیگیری میشوند و دستگاههای قضایی در ولایات، مکلف هستند که بین آنها به عدالت حکم کنند. علاوه بر این، در هر ولایت، کمیسیون حل مشکل کوچی و دهنشین وجود دارد که به بسیاری از مشکلات بین کوچی و دهنشین رسیدگی مینمایند.
جادهی ابریشم: از زمان بازگشت طالبان تاکنون حملات هدفمند بر هزارهها و شیعیان انجام شدهاند. به نظر شما عامل این حملات چه گروههایی هستند؟
اخلاقی: کسانی که پشت قتلهای هدفمند قرار دارند، مقاصد سیاسی را دنبال میکنند و همیشه به دنبال هدفهایی هستند که هزینهی کمتر و بازدهی زیادتر داشته باشند. متأسفانه هزارهها و شیعیان هدفهای کمهزینه برای گروههای تروریستی از جمله داعش هستند. انصافاً باید گفت، هدف قرار گرفتن هزارهها و شیعیان در مقایسه با زمانهای پیش، کمتر شده است.
جادهی ابریشم: طالبان در مورد این حملات به کمیسیون چه میگوید؟
اخلاقی: مقامات امارت، حمله به شیعیان را کار خوارج میدانند و به پیگیری، سرکوب و از بین بردن آنها اطمینان میدهند.
جادهی ابریشم: به نظر شما، عامل ترورهای زنجیرهای علمای هرات و کشتاری که چند روز قبل در این ولایت صورت گرفت، کیست؟
اخلاقی: امارت اسلامی، عوامل قتل علمای شیعهی هرات را در دو سال گذشته شناسایی، دستگیر و مجازات نمود که در دو سال گذشته وضعیت در هرات آرام بود. کمیسیون عالی شیعیان هم مرتب قضیه را پیگیری میکرد.
شهادت تعدادی از شیعیان در ولسوالی انجیل هرات که در اوایل سال جاری رخ داد نیز یک اقدام تروریستی بود که از نظر امارت اسلامی کار گروه خوارج است و نگرانی جدیدی را خلق نموده. کمیسیون در ملاقاتهای متعدد با مسئولین امارت اسلامی خواستار اقدام جدی برای دستگیری و مجازات عاملین شده است. مقامات امارت اسلامی اطمینان داده که قضیه را بهطور جدی تحت کار دارد تا قاتلین را پیدا و مجازات کند و تعدادی هم تاکنون دستگیر شدهاند.
جادهی ابریشم: سه دیدگاه از سه مقام طالبان در مورد شیعیان وجود دارد که در ادامه به آنها اشاره میکنیم:
۱٫ مولوی عبدالحکیم حقانی، قاضیالقضات گروه طالبان، در کتاب خود «الاماره الاسلامیه» غیر از مذهب حنفی، پیروی از دیگر مذاهب را موجب ننگ و ذلت دانسته است.
۲٫ مولوی نورمحمد اسلام جار، والی هرات، در کتاب خود به نام «معتمد ماترید من معتقد ماترید» شیعه را مذهب باطل و شیعیان را خارج از اسلام دانسته است.
۳٫ مولوی ندیم، وزیر تحصیلات طالبان، چندی پیش، کتاب درسی رسمی برای عموم دانشگاهها منتشر کرد که متن رسمی مسابقات کتابخوانی گروه طالبان نیز بود. در آن نیز شیعه در کنار یهود و نصارا قرار گرفته کافر قلمداد شده بود. آیا چنین دیدگاهها دربارهی مذهب شیعه و پیروان آن، باعث کشتار مذهبی شیعیان نمیشوند؟ شما و کمیسیون در این باره، با طالبان گفتوگو کردید؟
اخلاقی: کمیسیون عالی شیعیان در ملاقات با مقامات عالیرتبهی امارت اسلامی، نگرانی شدید خود را در مورد چاپ و نشر کتابهای یادشده ابراز نمود. حتی برخی صفحات کتاب را که حاوی مطالبی تخریشکننده بود، کاپی نموده به مقامات نشان داده و خواستار جلوگیری از پخش و نشر آن شد.
مقامات امارت اسلامی میگوید که نشر چنین مطالبی منعکسکنندهی دیدگاه امارت اسلامی نمیباشد و اطمینان داده که مانع نشر آن خواهد شد. بعداً ما شاهد اقدام عملی وزیر تحصیلات عالی بودیم که استفاده از آن کتاب جنجالی در دانشگاه کابل را منع کردند.
جادهی ابریشم: دید و بازدید شما با مقامات طالبان در چه سطحی است؛ امیرالمؤمنین، رئیسالوزرا، معاونین، وزیران و یا پایینتر از آن؟
اخلاقی: کمیسیون برای ملاقات با مقامات امارت اسلامی، معیار خاصی تعریف نکرده، بلکه حسب ضرورت مردم اهل تشیع، با هر مقامی که لازم باشد، ملاقات میکند؛ از معاونین ریاستالوزرا گرفته تا وزرا، رؤسا، والیان و قوماندانان.
جادهی ابریشم: آیا مردم هزاره و شیعه جهت رفع مشکلات و دعواها و شکایات به کمیسیون مراجعه میکنند؟ اگر میکنند در چه مواردی و تاکنون چند شکایت و عریضه در کمیسیون ثبت شده است؟
اخلاقی: کمیسیون تنها آدرس رسمی هزارهها و شیعیان در چوکات امارت اسلامی است. لذا مردم اهل تشیع از نقاط مختلف کشور مراجعه نموده مشکلات خود را مطرح میسازند. کمیسیون هم در محدوده صلاحیت با آنها کمک و همکاری میکند. تاکنون صدها عریضه و شکایت در موارد مختلف به دفتر کمیسیون ثبت گردیدهاند.
جادهی ابریشم: جدیداً گزارش میشود که طالبان بر دانشجویان و کارمندان هزاره در دانشگاه و نهادهای دولتی فشار میآورند که تغییر مذهب دهند. شما چنین شکایاتی را ثبت کردید؟
اخلاقی: کمیسیون در هماهنگی با دیگر بزرگان اهل تشیع راجع به بند ششم تعهدنامهی محصلین، با مقامات امارت اسلامی؛ از جمله وزیر تحصیلات عالی ملاقات نموده و ضمن ابراز نگرانی، خواستار استثنای محصلین شیعه از بند ششم تعهدنامه شده است.
وزیر تحصیلات عالی گفت: منظور بند ششم تعهدنامه محصلینی مربوط مذاهب اربعهای اهل سنت است، نه محصلین اهل تشیع. بههرحال، موضوع هنوز بهطور کامل حل نشده و تلاشها جریان دارد تا محصلین اهل تشیع از بند ششم تعهدنامهی محصلین مستثنا شوند.
جادهی ابریشم: کمیسیون عالی شیعیان با چه معیار و سنجش از حاکمیت طالبان حمایت میکند؟
اخلاقی: هزارهها و شیعیان بخش بزرگ ملت افغانستان و جزء صاحبان این خاک هستند که در طول تاریخ و در همه حالت در اداره و آبادانی آن نقش خودشان را ایفا کردهاند. کمیسیون با درک مطلب فوق، تلاش نموده تا هزارهها و شیعیان، در این مرحلهای از تاریخ نیز جایگاه و نقش خود را در امور کشور داشته باشند. ضمناً کمیسیون، تقابل، اختلاف و جنگ را به نفع هیچ کس نمیداند؛ لذا حفظ نظم و امنیت در کشور یکی از اولویتهای کمیسیون است.
جادهی ابریشم: آیا امارت طالبان از نظر کمیسیون عالی شیعیان راهحل نهایی معضل جنگ و نزاعهای تاریخی افغانستان است؟ اگر هست، امارت طالبان چه چیز مثبتی نسبت به نظامهای قبلی دارد؟ اگر نیست، مشکلات امارت طالبان از نظر کمیسیون عالی شیعیان چیست؟
اخلاقی: کمیسیون عالی شیعیان باور دارد که مشکل چهل سالهی کشور، با تشریکمساعی همهی مردم افغانستان حل خواهد شد و نزاع راهحل نیست.
جادهی ابریشم: شما تاکنون چندین نشست و سفر در حمایت از امارت طالبان انجام دادید. مصارف این نشستها و سفرها و دفتر کمیسیون از کجا تأمین میشود؟ آیا طالبان میپردازند؟
اخلاقی: کمیسیون عالی شیعیان جزء حکومت امارت اسلامی افغانستان است و مصارف دفتر آن از بودجه ملی کشور تأمین میشود.
جادهی ابریشم: برخی ادعا میکنند که کمیسیون عالی شیعیان برای توجیه و مشروعیت به امارت اسلامی توسط طالبان ایجاد شده است. شما این مسأله را تأیید میکنید؟
اخلاقی: کمیسیون به تشخیص و خواست بزرگان هزاره و شیعه و بر اساس ضرورت مردم اهل تشیع و شرایط موجود ایجاد شده است. ادعای مطرحشده وارد نیست.
جادهی ابریشم: آیا طالبان کمیسیون عالی شیعیان افغانستان را نمایندهی جامعهی هزاره میدانند؟ آیا از اعضای کمیسیون در حاکمیت طالبان کارمند هستند؟
اخلاقی: کمیسیون یک نهاد رسمی از آدرس شیعیان و مورد تأیید امارت اسلامی است و تلاش میکند تا نیروهای تحصیلکردهی هزاره و شیعه، در بستهای دولتی گماشته شوند.
جادهی ابریشم: شورای علمای شیعه هم نهاد موازی با شماست؟ این نهاد هم با طالبان کار میکند. با وجود شورای علما، چه ضرورتی بود که کمیسیون ایجاد شود؟
اخلاقی: شورای علمای شیعه یک نهاد صنفی است که در حوزهی (مدیریت مدارس دینی و امور مذهبی) فعالیت میکند. با کمیسیون همکاری دارد و بعضی از اعضای شورای علما، عضو کمیسیون عالی شیعیان هستند.
جادهی ابریشم: به عنوان سؤال آخر، آیا حاکمیت فعلی طالبان از نظر کمیسیون عالی شیعیان درست و مناسب شرایط کنونی کشور است؟ اگر نیست، نظر کمیسیون برای بهبود وضعیت چیست؟
اخلاقی: کمیسیون، با توجه به واقعیتهای موجود در کشور و شرایط حاکم بر منطقه و جهان، امارت اسلامی را تأیید نموده در جهت بهتر شدن اوضاع و زمینهسازی مقبولیت عمومی تلاش میکند.
نظر بدهید