نویسنده: شکریه نهان
صدای سرود ملی در گوش‌هایم می‌پیچید:
دا وطن افغانستان دی
دا عزت د هر افغان دی
کور د سوله، کور د توره
دا عزت د هر افغان دی
خوشحالی را در عمیق‌ترین گوشه‌ی قلبم احساس می‌کردم. نور طلایی آفتاب بر حویلی مکتب می‌تابید و شاگردان، یکی پس از دیگری، در صف‌های منظم ایستاده بودند. همه دست راست‌شان را روی قلب‌شان گذاشته و با عشق سرود ملی را می‌خواندند. در میان آن همه شاگرد، من هم بودم؛ دختری با لباس آبی، چادر سفید و کیفی که پر از کتاب و کتابچه‌هایم بود. سرود ملی را با تمام وجودم می‌خواندم. احساس آزادی داشتم، احساس زنده‌بودن؛ آن‌قدر هیجان‌زده بودم که تمام بدنم از شدّت خوشحالی مورمور می‌شد. انگار تمام دنیا در همان لحظه خلاصه شده بود؛ در صدای سرود ملی، نور آفتاب و حویلی مکتبی که برایم معنای زندگی داشت.
هنگام خواندن سرود ملی، نگاهم به لوحه‌ی مکتب افتاد؛ همان نام آشنایی که هر روز با دیدنش احساس غرور می‌کردم. بعد چشم‌هایم را به سوی صنف‌ها چرخاندم. هنوز خالی بودند، اما می‌دانستم چند دقیقه دیگر پر از صدای دخترانی می‌شوند که با شوق و هیجان به صنف‌های‌شان می‌روند. بالای پنجره‌ی هر صنف نوشته شده بود: صنف اول دخترانه، صنف دوم دخترانه، صنف سوم دخترانه و همین‌طور تا این‌که چشمم به صنف خودم افتاد: صنف ششم دخترانه. تمام خاطرات چند سالی که در آن مکتب گذرانده بودم، یکی پس از دیگری در ذهنم زنده شدند. نفس عمیقی کشیدم؛ انگار بوی آرامش و آزادی در هوا پیچیده بود. با قدم‌هایی که از شدت هیجان کمی می‌لرزیدند، به سوی صنفم رفتم و وارد آن شدم. چه احساس قشنگی بود؛ احساسی که شاید آن روزها حتی نمی‌دانستم روزی تا این اندازه دلتنگش خواهم شد.
چقدر آن روزها قشنگ بودند! چهره‌ی تمام استادهایم را به یاد دارم؛ حتی صنف‌های خاکی، تخته‌های سیاه، چوکی‌های کهنه و پنجره‌هایی که بعضی از شیشه‌های‌شان شکسته بود. همه را با تمام جزئیات به یاد دارم. شاید برای دیگران آن مکتب چیزی جز یک ساختمان ساده و قدیمی نبود، اما برای من دنیایی از خاطره، امید و آرزو بود. آن روزها بهترین روزهای زندگی‌ام بودند؛ روزهایی که آزادی و عدالت را در ساده‌ترین حق خود می‌دیدم. حق درس خواندن، حق آموختن و حق ساختن آینده‌ای که همیشه در ذهنم تصور می‌کردم. آن روزها بال‌هایم را باز می‌کردم و با شوق به سوی مکتب پرواز می‌کردم، بی‌آنکه بدانم روزی همین مسیر ساده به یکی از بزرگ‌ترین حسرت‌های زندگی‌ام تبدیل خواهد شد.
اما حالا هیچ‌چیز مانند چند سال قبل نیست. دیگر نه خبری از مکتب دارم، نه از هم‌صنفی‌هایم و نه از صنف‌هایی که شاید حالا خالی مانده و دیوارهای‌شان زیر تارهای عنکبوت پنهان شده باشند. چند سال گذشت و من چیزهای زیادی را از دست دادم؛ لبخندهایم، آزادی‌ام، آرامش و امنیتی که زمانی آن را ساده‌ترین بخش زندگی‌ام می‌دانستم. حتی آینده‌ای را که برای خودم پیش‌بینی کرده بودم، دیگر نمی‌توانم به همان شکل تصور کنم. روزها می‌گذرند، اما من هنوز در همان روزهایی مانده‌ام که با کیف پر از کتاب و کتابچه به سوی مکتب می‌رفتم. این روزها گوش‌هایم بیشتر از هر چیزی صداهایی را می‌شنوند که می‌گویند: «دیگر بیرون نرو، کورس نرو، درس‌خواندن فایده ندارد. دیگ و کاسه را یاد بگیر که فردا به خانه‌ی یک بیگانه می‌روی. آبروی ما را نبر!» و من هر بار در سکوت به این حرف‌ها گوش می‌دهم؛ در‌حالی‌که هیچ‌کدام نمی‌دانند شنیدن این جمله‌ها چقدر برای دختری که تمام آرزویش درس‌خواندن بوده، سنگین است.
از ته دل آه می‌کشم و به روزهایی فکر می‌کنم که با چه امیدی برای آینده‌ام برنامه می‌ریختم. تمام آن رؤیاها را به خاطر تصمیم‌هایی از دست دادم که هیچ نقشی در گرفتن‌شان نداشتم. گاهی با خودم فکر می‌کنم حکومتی که نام اسلامی بر خود می‌گذارد، چگونه می‌تواند حق آموختن را از دختران بگیرد؟ مگر دین و انسانیت به ما نیاموخته‌اند که حقوق یکدیگر را رعایت کنیم؟ مگر قرار است برای رسیدن به خواسته‌های خود، حق زندگی و انتخاب را از دیگران بگیریم؟ نمی‌دانم این همه بی‌عدالتی را با کدام واژه می‌توان توصیف کرد، اما خوب می‌دانم که هیچ دختری نباید برای رفتن به مکتب و داشتن آینده‌ای روشن، این‌همه حسرت بکشد.
دلم برای مکتبم تنگ شده است؛ برای حویلی‌اش، برای صنف‌های قدیمی‌اش، برای تخته سیاهی که استادان روی آن درس می‌نوشتند و برای صدای زنگی که هر روز آغاز و پایان ساعت‌های درسی را اعلام می‌کرد. دلم برای هم‌وطنانی تنگ شده که روزی با لبخند به من، به‌عنوان یک شاگرد مکتب، نگاه می‌کردند. آن روزها وقتی با کیف و کتاب‌هایم از کوچه می‌گذشتم، احساس می‌کردم راهی برای ساختن آینده‌ام پیش رو دارم؛ اما حالا گاهی نگاه‌های سنگین و قضاوت‌گرانه‌ای را تحمل می‌کنم که انگار حتی حق بیرون‌رفتن و درس‌خواندن را هم از من می‌گیرند. این نگاه‌ها آزاردهنده‌اند؛ به‌خصوص وقتی می‌دانی تنها خواسته‌ات چیزی نیست جز آموختن و ساختن زندگی خودت.
دیگر صدای سرود ملی را نمی‌شنوم؛ همان سرودی که روزگاری صدها دختر با عشق و غرور می‌خواندند و دست‌های‌شان را روی قلب‌های‌شان می‌گذاشتند. حالا جای آن صداهای آشنا را صداهایی گرفته‌اند که هر روز از محدودیت‌ها و محرومیت‌های تازه خبر می‌دهند. هر بار که به آن روزها فکر می‌کنم، انگار چیزی در دلم دوباره می‌شکند. چقدر زود همه‌چیز تغییر کرد! چقدر زود حویلیِ پر از خنده و صدای دختران، خاموش شد و زندگی رنگ دیگری به خود گرفت.
گاهی چشم‌هایم را می‌بندم و دوباره خودم را در همان حویلی مکتب تصور می‌کنم؛ با لباس آبی، چادر سفید و کیف پر از کتاب و کتابچه. دوباره سرود ملی را می‌خوانم، دوباره صدای خنده‌ی هم‌صنفی‌هایم را می‌شنوم و دوباره با شوق وارد صنف ششم دخترانه می‌شوم. کاش می‌شد برای چند دقیقه هم که شده، به همان روزها برگردم؛ به روزهایی که نمی‌دانستم آزادی چقدر ارزشمند است و درس خواندن چه نعمت بزرگی است. من هنوز همان دخترم؛ همان دختری که روزی با هزار امید به مکتب می‌رفت و برای آینده‌اش رویاهای بزرگی داشت. شاید امروز دروازه‌های مکتب به رویش بسته باشند، اما آرزوهایش هنوز در قلبش زنده‌اند. هیچ‌وقت نمی‌خواستم دلتنگ رفتن به مکتب باشم؛ مکتب باید بخشی عادی از زندگی هر دختر می‌بود، نه آرزویی دور و دست‌نیافتنی.
کاش روزی برسد که دوباره صدای سرود ملی در حویلی مکتب‌ها بپیچد، دختران با لباس‌های آبی و چادرهای سفید در صف بایستند و هیچ‌کس نگران فردای آن‌ها نباشد. کاش هیچ دختری مجبور نباشد برای داشتن حق درس‌خواندن، خاطرات مکتبش را مرور کند و با حسرت اشک بریزد.
ما فقط می‌خواستیم درس بخوانیم؛ همین!
نظر بدهید